Το blog του Ινστιτούτου Επικοινωνίας

Το Ινστιτούτο Επικοινωνίας είναι ένας φορέας που αναπτύσσει ιδέες και ερευνά την αγορά Επικοινωνίας, σε στενή συνεργασία με την Ένωση Διαφημιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΔΕΕ). Το Ινστιτούτο είναι από τους λίγους φορείς, ίσως ο πρώτος αυτού του χαρακτήρα, που παίρνει την πρωτοβουλία να δημιουργήσει ένα ιστολόγιο.

Είναι θετικό να μπαίνουν στην μπλογκόσφαιρα φορείς που αναπτύσσουν ένα πεδίο, πέραν αυτού που διευρύνουν τα προσωπικά ιστολόγια. Το blog του Ινστιτούτου δέχεται σχόλια, συνεπώς μπορείτε να μπείτε για να τα «ρίξετε» στους διαφημιστές, στους επικοινωνιολόγους, στους «τεχνικούς της εξουσίας», τους image makers…

Από την άλλη μπορεί να το δείτε θετικά: να προτείνετε ιδέες για το πώς τα εργαλεία της Επικοινωνίας μπορούν να γίνουν «όπλα», όχι για να ωραιοποιήσουμε την πραγματικότητα, αλλά για να υπερασπίσουμε κρίσιμα θέματα της κοινωνίας: την προστασία του περιβάλλοντος, την εικόνα της χώρας μας, την εγρήγορση για την βελτίωση των συνθηκών οδήγησης, κλπ.

Με την ευκαιρία να σημειώσω ότι η έναρξη λειτουργίας του blog του Ινστιτούτου οφείλει πολλά στην όρεξη της γενικής διευθύντριας κυρίας Σ. Μήτρογλου. Έχουμε πει μόνο ένα «γεια», αλλά δείχνει «πορωμένη» με την μπλογκόσφαιρα. Της εύχομαι κουράγιο…

Υ.Γ.: Αν ήμασταν στην Αγγλία, θα είχα ήδη γράψει ότι είμαι μέλος του Δ.Σ. της ΕΔΕΕ. Η Ένωση συσπειρώνει και τις μη διαφημιστικές μορφές της Επικοινωνίας, στις οποίες δραστηριοποιείται το εταιρικό μου σχήμα.

ΠΑΣΟΚ: η "πόρωση" με το Internet μπορεί να αποτρέψει κάποιες "πληγές"

Η παγκόσμια πρωτοτυπία, να ψηφίζεται ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ από ένα εκλεκτορικό σώμα που δεν είναι σαφώς καθορισμένο, περικλείει κινδύνους για ένα κόμμα που αυτή τη στιγμή είναι πολωμένο στην κατάσταση που όλοι βλέπουμε. Αν έχει κάποια πιθανότητα να αποφύγει τα χειρότερα, τουλάχιστον σε επίπεδο καταγγελίας της μιας ή της άλλης πλευράς για παραχάραξη του εκλογικού αποτελέσματος, αυτή στηρίζεται κυρίως στο ότι το ΠΑΣΟΚ έχει επενδύσει περισσότερο από κάθε άλλο ελληνικό κόμμα στην ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών, βάσεων δεδομένων, call centers, κλπ.

Περισσότερα στοιχεία θα δείτε στο ρεπορτάζ που έκανε συνεργάτης και φιλοξενείται στο knowhow.gr. Με την ευκαιρία, να κάνουμε δύο ευχές για το ΠΑΣΟΚ: η πρώτη είναι να προχωρήσουν οι διαδικασίες εκλογής ομαλά, γιατί ο κλυδωνισμός ενός μεγάλου κόμματος θα προκαλέσει ρωγμές στην άσκηση αντιπολίτευσης, κάτι που θα έχει συνέπειες στην αποτελεσματικότητα της κρατικής μηχανής. Δεύτερον, μέσα από την διαδικασία εκλογής Προέδρου, να μην θιγεί το έργο της ψηφιακής οργάνωσης του ΠΑΣΟΚ που, απ’ όσο γνωρίζω, δεν ήταν δουλειά του ίδιου του Γιώργου Παπανδρέου. Ο ίδιος είχε δώσει την "ευλογία" του, αλλά επειδή νόμιζε ότι του είχε μείνει η "σκιά" στην εικόνα του -του πολιτικού με το laptop-, κρατούσε μια απόσταση από το θέμα. Ή, για να το πούμε διαφορετικά, μπορεί να πίστευε το εγχείρημα, αλλά δεν το υποστήριξε με συνέπεια.

Με απλά λόγια: η ψηφιακή οργανωτική υποδομή του ΠΑΣΟΚ είναι περιουσία συνολικά του ελληνικού πολιτικού συστήματος και ένα εργαλείο για να περάσει από την κατάσταση των ολιγομελών κομματικών οργανώσεων (με μέλη που έχουν νοοτροπία άλλης εποχής), σε οργάνωση που θυμίζει 21ο αιώνα.

Τα sites/blogs που μας "κληροδότησαν" οι τελευταίες εκλογές

Οι πιο σύντομες εκλογές της μεταπολίτευσης άφησαν πολλές "στυφές" αναμνήσεις, αλλά μας κληροδότησαν ορισμένα ενδιαφέροντα sites ή blogs πολιτικών. Η εμφάνισή τους ανεβάζει τον πήχυ στον τομέα της πολιτικής επικοινωνίας. Σχετικά ρεπορτάζ θα βρείτε στον "εξάδελφό" του blog μου, το knowhow.gr, σχετικά με το οποίο θα διαβάσετε λίγα λόγια πιο κάτω... Ξεκινά με την παρουσίαση του site της κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, ενώ θα ακολουθήσει η αναφορά και σε άλλα sites πολιτικών.

To knowhow, εξάδελφος του blog μου...
Θήτευσα σε μια σχολή δημοσιογραφίας (μέχρι το 2000, που αποχώρησα πλήρως από τα Media), για την οποία δεν ήταν πρέπον να γράφω τα άρθρα μου σε πρώτο ενικό. Έχω προσχωρήσει πλήρως στην λογική των blogs και της προσωπικής γραφής, αλλά εξακολουθώ να έχω την εντύπωση ότι σε ορισμένα θέματα είναι χρήσιμη η απόσταση. Είτε γιατί δεν έχει αξία η δική μου γνώμη, είτε επειδή είναι πιο οφέλιμο για τον αναγνώστη να δαπανά το χρόνο του σε ένα κείμενο, που αυτός που το έγραψε έχει προσπαθήσει να αρθεί πάνω από τα προσωπικά του αισθήματα.

Το knowhow θα επιχειρήσει να παρουσιάζει ορισμένα θέματα, που μπορούν να εισφέρουν κάποια στοιχεία γνώσης. Γράφεται από ένα μικρό επιτελείο συνεργατών, με βασική αρχή να αποφεύγουν το conflict of interest, σε θέματα που έχουν σχέση με ενδιαφέροντα των εταιρειών που διευθύνω. Η λογική του knowhow είναι να δέχεται σχόλια, να έχει διάσταση blog. Όντας ευθέως συνδεδεμένο με επιχείρηση, θα είναι σταθερό στο να μην "αγιογραφεί" τα ενδιαφέροντα της εταιρείας και να μην τοποθετείται κατά ανταγωνιστών. Επειδή το brand έχει μεγάλη προϊστορία, οι συντελεστές του γνωρίζουν ότι μπορεί να αποφύγει αυτούς τους "πειρασμούς", αλλά για να δώσει ουσία και αξία στους αναγνώστες του οφείλει να κάνει ισχυρή επένδυση σε έρευνα, γνώση, διάλογο... Είναι ένα πείραμα, σε μια περίοδο που το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να συγκεντρώσουμε την ενέργειά μας σε ένα τομέα, ώστε να γίνουμε καλύτεροι, να είμαστε συγκροτημένοι, να παρακολουθούμε τις αλλαγές, να έχουμε εφεδρείες για να διορθώσουμε τα λάθη μας.

Διαχείριση κρίσεων, ένα κατ’ εξοχήν ζήτημα management

Θα με εξυπηρετούσε επιχειρηματικά να επικρατήσει η αντίληψη ότι η διαχείριση κρίσεων είναι ένα ζήτημα της επικοινωνίας. Το ψέμα, όμως, έχει «κοντά ποδάρια» και δεν είναι δυνατόν να προωθούμε τέτοιες απλουστευτικές αντιλήψεις ένα μήνα μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές.

Η διαχείριση κρίσεων είναι, κατά κύριο λόγο, ζήτημα της διοίκησης ενός Οργανισμού και ενός Συστήματος. Η επικοινωνιακή αντιμετώπιση μιας κρίσης, απλώς μπορεί να μειώσει τις αρνητικές συνέπειες. Είναι απαραίτητος κρίκος –για να ευλογήσουμε και τα γένια μας-, αλλά είναι δευτερεύων. Επειδή υπάρχει κίνδυνος να αναλάβει η χώρα μόνο επιφανειακές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των θεμάτων που αναδείχθηκαν από τις πυρκαγιές, ας δούμε ένα παράδειγμα από το υπουργείου Μεταφορών.

Όπως μου μεταφέρουν, ο κ. Στρατηγουλάκος, διευθυντής του υπουργείου, επέμενε εδώ και πολύ καιρό ότι δεν υπάρχει κανένα σχέδιο αντιμετώπισης κρίσεων. Τα όποια σχέδια στον τομέα του ΠΣΕΑ (Σχέδιο Εκτάκτων Αναγκών) έχουν δύο προβλήματα:

-είναι ξεπερασμένα, γιατί έχουν υιοθετηθεί εδώ και πολύ καιρό,

-είναι εκτός πραγματικότητας, αφού δεν έχουν γίνει δοκιμές, ώστε να ελεγχθεί η δυνατότητα κινητοποίησης των υπηρεσιών, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των πολιτών κλπ.

Είναι εύκολο να συμπεράνει κανείς ότι αυτό το πρόβλημα αφορά στο σύνολο των μηχανισμών αντιμετώπισης κρίσεων, σε όλα τα υπουργεία, σε όλες τις υπηρεσίες, σε όλη την έκταση της χώρας. Ούτε οι στρατηγικές ομάδες συμβούλων των υπουργών είναι αρκετές να αντιμετωπίσουν μια κρίση, ούτε η υιοθέτηση των πιο σύγχρονων επικοινωνιακών τακτικών. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να υπάρχουν οι υπηρεσιακοί μηχανισμοί, που θα μπουν αυτομάτως σε λειτουργία για να αντιμετωπίσουν μια κρίση, δηλαδή, να σβήσουν μια φωτιά, να κάνουν τα δέοντα σε ένα ναυάγιο. Ο μη γένοιτο, αλλά η ζωή απέδειξε με τραγικό τρόπο, ότι δεν είναι μικρή η πιθανότητα να συμβούν.

Υ.Γ.: Αξίζει να προσθέσω ότι κάποιοι αρμόδιοι, στους οποίους έλεγε τα παραπάνω ο άγνωστός μου κ. Στρατηγουλάκος, τα αντιμετώπιζαν με τη λογική ότι ο συγκεκριμένος διευθυντής είναι «παράξενος»... Όπως όλοι οι δημόσιοι λειτουργοί, που αρνούνται να προσαρμοστούν στο κλίμα διάχυσης της ευθύνης στον κρατικό μηχανισμό.

Τι θα καταφέρουν Ε. Στυλιανίδης, Κ. Χατζηδάκης;

Με θέματα δραστηριότητας του Ευριπίδη Στυλιανίδη είχα ξεκινήσει αυτό το blog, ενώ o Kωστής Χατζηδάκης ήταν εκ των βασικών ομιλητών στην εκδήλωση που είχαμε οργανώσει για τα blogs ενόψει των τελευταίων εκλογών. Πριν δύο χρόνια είχα εκδώσει και το βιβλίο του Κ. Χατζηδάκη για το Δ’ ΚΠΣ (το είχε συγγράψει μαζί με τον Νίκο Γεωργιάδη, που δεν πήγε καλά στις εκλογές στην Κέρκυρα). Τους έχω παρακολουθήσει, λοιπόν, και τους δύο, από κάποια απόσταση μεν, αλλά με αρκετά συστηματικό τρόπο.

Τα δύο αυτά πρόσωπα αποτελούν την πιο ισχυρή δόση ανανέωσης αυτής της κυβέρνησης, μαζί με τον Άρη Σπηλιωτόπουλο, ο οποίος, πάντως, αποτελεί διαφορετική περίπτωση: αέρας star και μια διάθεση να αποδείξει ότι η απομάκρυνσή του από το πλευρό του Κ. Καραμανλή ήταν άδικη.

Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης έχει μπροστά του ένα τεράστιο στοίχημα, αυτό ενός εκπαιδευτικού συστήματος που συνεχώς επιδεινώνεται (δεν ομιλώ θεωρητικά, αλλά ως γονιός δύο παιδιών που πηγαίνουν σε ένα πολύ καλό, αλλά πάντως δημόσιο σχολείο). Ο Κωστής Χατζηδάκης είναι διαφορετική περίπτωση πολιτικού -έχω καταλάβει ότι πολίτες, όπως αυτοί που διαβάζουν τούτο το blog, έχουν άποψη για το profile του, το χαρακτήρα του, την agenda του. Το σίγουρο είναι (όπως και για τον Ευρ. Στυλιανίδη) ότι είναι ένας πολιτικός που νοιάζεται για τα δημόσια θέματα, παίρνει θέσεις που δεν είναι πάντοτε δημοφιλείς. Αυτή η στάση έρχεται σε αντίθεση με αυτήν των περισσοτέρων πολιτικών και υπουργών, οι οποίοι βλέπουν το έργο τους ως μια διαδικασία διαχείρισης των θεμάτων, με κύριο στόχο να διατηρήσουν το πόστο τους. Δεν παίρνουν ρίσκο, δεν διακινδυνεύουν να προτείνουν μια λύση ουσιαστική, εφόσον αυτή θα συναντήσει αντιδράσεις από ομάδες πολιτών ή στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Ο Κ. Χατζηδάκης δεν φαίνεται να είναι αυτής της κατηγορίας και γι' αυτό θα αντιμετωπίσει μεγάλη πίεση από τα τεράστια ζητήματα που θα βρει στο υπουργείο Μεταφορών, όπως:

-οι δημόσιες συγκοινωνίες όχι μόνο δεν βελτιώνονται, αλλά χειροτερεύουν,

-σύμφωνα με μια τεκμηριωμένη μελέτη του Συλλόγου Συγκοινωνιολόγων (που δεν εκπορεύεται από φιλικά αισθήματα προς την αντιπολίτευση) σε 1-2 χρόνια το λεκανοπέδιο Αττικής θα αντιμετωπίσει ένα απίστευτο μποτιλιάρισμα,

-η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό οδικών ατυχημάτων σε όλη την Ευρώπη (δεν είναι θέμα μόνο του υπουργείου Μεταφορών, είναι συνυπεύθυνα τα υπουργεία Δημόσιας Τάξης και ΠΕΧΩΔΕ, αλλά ο Κ. Χατζηδάκης καταλαβαίνει ότι αυτά είναι προσχήματα),

-η κατάσταση με την Ολυμπιακή είναι άκρως επιβαρυντική για την τσέπη των πολιτών,

-ο ΟΣΕ έχει τεράστια ελλείμματα και το έργο του μειώνεται,

-δεν υπάρχει καμμιά στρατηγική για τον τομέα των τηλεπικοινωνιών, παρόλο που οι ελληνικές εταιρείες παίζουν ισχυρό ρόλο στην ΝΑ Ευρώπη

-η κατάσταση στην ελληνική αγορά τηλεπικοινωνιών είναι σε ασταθή ισορροπία -ο Κ. Χατζηδάκης είχε κάνει αρκετές επερωτήσεις στην Ευρωβουλή για το κόστος των υπηρεσιών, κλπ.

Ανεξάρτητα πολιτικής τοποθέτησης, όλοι οι έλληνες πολίτες θα ήθελαν η επίδοση του Κ. Χατζηδάκη να αποτελέσει μια διαφορετική στάση, σε σχέση με την συμπεριφορά αρκετών υπουργών που "κουκουλώνουν" τα προβλήματα. Ο Κ. Χατζηδάκης πέρασε τον τελευταίο καιρό μια δοκιμασία, αφού, έχοντας ένα profile τεχνοκράτη, μπήκε στα βαθιά της χοάνης που λέγεται Β' Αθηνών. Μακάρι να συνεχίσει να αποτελεί την εξαίρεση και ως υπουργός.

Τα 86 καλύτερα ταξιδιωτικά βιβλία

Πρόκειται για μια επιλογή του περιοδικού Traveller -δεν είναι δα και κάποιο μη εμπορικό έντυπο. Με όλες τις ενστάσεις που μπορεί να έχουμε για τα κριτήριά του, έχει ενδιαφέρον να δούμε ποια σημειώνει ως τα 86 καλύτερα ταξιδιωτικά βιβλία όλων των εποχών...

Βιβλία, που δίνουν αξία και σε όσους ταξιδεύουν συχνά, και σε εκείνους που θα ήθελαν να ταξιδεύουν περισσότερο...

Πολιτική επικοινωνία: οι παραβιάσεις βασικών κανόνων...

Τα είχα σημειώσει εγκαίρως, άρα έχω τη δυνατότητα να πω δύο λόγια, χωρίς να θεωρηθώ εκ των υστέρων προφήτης. Είχα συναντήσει για πρώτη φορά το Γιώργο Παπανδρέου το 1983 και έκτοτε, χωρίς να έχω συχνές επαφές με τον ίδιο ή το περιβάλλον του, παρακολούθησα όλες τις φάσεις της πορείας του.

Η ηγεσία του Γ. Παπανδρέου παραβίασε βασικούς κανόνες της πολιτικής επικοινωνίας. Ένα πρώτο στοιχείο μιας πολιτικής αμηχανίας, ήταν η αδυναμία να κατασταλλάξει σε μια βασική agenda 3-5 θεμάτων, στα οποία να επιμείνει μέχρι τέλους. Χαρακτηριστικά φαινόμενα, το ότι άλλοτε δεσμευόταν για 5 ζητήματα, άλλοτε για 10, άλλοτε για λιγότερα ή περισσότερα. Αναμενόμενη κατάληξη, το ότι την περίοδο των εκλογών, σε βασικά του έντυπα, το ΠΑΣΟΚ εκφραζόταν από 5-6 διαφορετικά συνθήματα.

Αν αυτό είναι ένα επιφαινόμενο της σύγχυσης της ηγεσίας Παπανδρέου, το στρατηγικό κενό μπορεί να εντοπισθεί στις απλές, απλοϊκές αρχές που συστήνει ο (παραιτηθείς πρόσφατα) "γκουρού" του George Bush, ο Karl Rove. O Rove έβγαλε τον Bush νικητή στις εκλογές του 2004 και του 2000 με βάση αυτές τις τρεις αρχές, όπου συγκρίνει τους δύο βασικούς αντίπαλους, τον Γ. Παπανδρέου και τον Κ. Καραμανλή, στην περίπτωσή μας. Ας τις δούμε, γιατί είναι σύντομες:
-ποιο από τα δύο πρόσωπα θεωρείται πιο ισχυρή ηγετική προσωπικότητα,
-ποιο από τα δύο πρόσωπα θεωρείται πιο αξιόπιστο,
-ποιος από τα δύο ηγέτες θεωρείται ότι κάνει κάτι για εμένα, τον πολίτη.

Λίγο "μπακάλικη" η συνταγή των τριών παραπάνω κριτηρίων, θα πουν κάποιοι. Θα έλεγα ότι είναι μια απλοϊκή συνταγή για να "τσεκάρει" κάποιος σύνθετες πολιτικές διαδικασίες. Ο Γ. Παπανδρέου και σε αυτή την απλοϊκή συνταγή και στα σύνθετα πολιτικά κριτήρια, έδειχνε μια υστέρηση, μια αδυναμία να ανταποκριθεί.

...Κάποιοι θα πουν ότι το ζήτημα για τον Γ. Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ δεν "παίχτηκε" τόσο στο επίπεδο της επικοινωνίας, αλλά κυρίως στο γήπεδο της πολιτικής και της στρατηγικής. Δεν θα διαφωνήσουμε επί της ουσίας, η επικοινωνία είναι ένα απαραίτητο εργαλείο, που έχει αξία εφόσον υπάρχει πολιτικό περιεχόμενο.

Στον τομέα της στρατηγικής λοιπόν, είχα εγχειρήσει σε κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ, το βιβλίο του "πατέρα" της διαδικασίας αλλαγής (change management) John Kotter. Μια πρόχειρη ανάγνωση δείχνει ότι ο Γ. Παπανδρέου είχε παραβιάσει και τις οκτώ φάσεις της διαδικασίας αλλαγής, παρότι είχε συνταχθεί με το σύνθημα "Γιώργο, άλλαξέ τα όλα". Πέραν αυτού, ο Γ. Παπανδρέου έπραξε και τα οκτώ λάθη, που αναφέρει ο "γκουρού" Kotter ότι πρέπει να αποφεύγει ο ηγέτης της αλλαγής.

Είναι πολύ θεωρητικά όλα αυτά; Μάλλον όχι... Θα τα ξανασυναντήσουμε μπροστά μας. Τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν το κλειστό σύστημα των πολιτικών, ούτε μόνο ένα δορυφορικό σύστημα συμβούλων και τεχνικών εξουσίας. Ήδη σε πολλά blogs γίνονται αναλυτικές συζητήσεις, τα e-debates έδωσαν ένα παράθυρο διαλόγου, σε μια εποχή που είχε θεωρηθεί ότι τα ζητήματα της πολιτικής έχουν περιορισθεί σε κάποιες κομματικές οργανώσεις, με ολιγάριθμα μέλη επαγγελματιών της πολιτικής. Είναι πολύ μακρύς ο δρόμος για να επεκταθεί ο διάλογος σε ένα ευρύτερο κοινό, που θα μπορεί να εμπλουτίσει με προφανή τρόπο τη στατική ελληνική κοινωνία.

Μια πολύ ρομαντική διάθεση για το μήνυμα των εκλογών

Οι τάσεις έχουν καταγράψει μια διάθεση των πολιτών για κριτική σε κυρίαρχες πολιτικές αντιλήψεις και κομματικές πρακτικές. Είναι πολύ ρομαντικό, αλλά μπορεί σε αυτές τις εκλογές το βουβό αυτό ρεύμα να ασκήσει ορατές, ισχυρές πιέσεις για πολύ συγκεκριμένα θέματα που αποτελούν τα μεγαλύτερα ζητήματα της χώρας, όπως:

-έντονο μήνυμα προειδοποίησης σε όσα κόμματα (δεν είναι μόνον ένα, δεν είναι μόνο δύο...) έχουν ως βασική πρόταση εξουσίας το πελατειακό κράτος, που έχει διαλύσει το Kράτος,

-έκφραση κριτικής για την έλλειψη σχεδίων που θα αποκαταστήσουν τη λειτουργία του κρατικού μηχανισμού που έχει καταρρεύσει και το αισθάνεται ο πολίτης κάθε μέρα (από τις φωτιές, μέχρι το ΙΚΑ),

-απαίτηση για να αυξηθεί η παραγωγικότητα της χώρας και να ενισχυθεί η εικόνα της, γιατί μόνον έτσι θα βρεθούν αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας για τις νεώτερες γενιές,

-περιορισμός του καλπάζοντος κυνισμού και έλεγχος της διαφθοράς που, αν πιστέψουμε τους διεθνείς οργανισμούς, διευρύνεται και αν δούμε γύρω μας, δεν είναι υπόθεση ενός μόνο κόμματος,

-το χάιδεμα μικρών μειοψηφιών, που θέλουν να διαλύσουν ό,τι έχει μείνει από τα Πανεπιστήμια, είναι ένα πολύ βολικό υποκατάστατο για όσους δεν έχουν δυνάμεις να κινητοποιήσουν την κοινωνία των πολιτών.

Είναι πολύ ρομαντικά όλα αυτά... Ωστόσο, είναι πιθανόν να υπάρχει μια πολύ μικρή μειοψηφία σε αυτή τη χώρα, του 10%, του 15%, του 20%, που τη συναντάμε κάθε μέρα στη δουλειά, στο καφέ, στο γήπεδο ή στην πλατεία, που αρνείται να συνταχθεί με τον τόσο διάχυτο κυνισμό... Σε αυτούς τους ανθρώπους μένει το ότι δεν χάνουν τον ύπνο τους το βράδυ, διατηρούν την αισθητική τους και έχουν όπλο το χιούμορ τους. Δεν είναι μικρά αυτά τα κέρδη...

Social media καινοτομίες στη συνέντευξη του Γ. Παπανδρέου στο in.gr

Ανάμεσα στα διαδικτυακά "προϊόντα" αυτής της προεκλογικής περιόδου, αξίζει να γίνει αναφορά στη συνέντευξη του Γιώργου Παπανδρέου που "τρέχει" αυτή τη στιγμή στο in.gr, σε συνεργασία με τα "Νέα". Το σημείωμα αυτό δεν το αφορά το πολιτικό περιεχόμενο, αλλά οι τεχνολογικές καινοτομίες και η δημιουργία μιας αξιοσημείωτης επικοινωνιακής πλατφόρμας.

Η λογική πάνω στην οποία στήθηκε αυτή η συνέντευξη είναι να εξελίσσεται με ανοιχτό τρόπο: ο κόσμος έχει βαρεθεί τους περιορισμούς και την αυστηρή ατζέντα.

Οι πολίτες, λοιπόν, υποβάλλουν ερωτήσεις, που θα φαίνονται δημόσια. Είναι δεδομένο ότι θα γίνουν 2,3 και 10 ερωτήσεις πάνω στο ίδιο θέμα, οι οποίες δεν μπορούν να απαντηθούν όλες από μια τέτοια διαδικασία. Έτσι, μια άλλη καινοτομία είναι ότι παρέχεται η δυνατότητα στους επισκέπτες να βαθμολογήσουν θετικά ή αρνητικά τις ερωτήσεις. Με αυτό τον τρόπο, δημιουργείται μια κατάταξη των ερωτήσεων, με βάση την οποία θα δώσει απαντήσεις ο Γ. Παπανδρέου. Με άλλα λόγια, η σειρά των απαντήσεων του κ. Παπανδρέου, δεν έχει σχέση με την σειρά υποβολής ή τη θεματολογία, αλλά με το πόσο δημοφιλής είναι μια ερώτηση στο κοινό.

Η "ψηφοφορία" επί των ερωτήσεων αποτελεί και ένα τρόπο ανάδειξης των θεμάτων που απασχολούν το κοινό. Η μέχρι τώρα διαδικασία έχει αποδείξει αυτό που υποψιαζόμαστε όλοι: οι πολίτες που χρησιμοποιούν το Internet δείχνουν υψηλό επίπεδο ωριμότητας. Η ψηφοφορία φέρνει σε χαμηλή προτεραιότητα τις ερωτήσεις που προέρχονται από κομματικά στελέχη ή από πολίτες με ιδιαίτερες θέσεις (π.χ., ερώτηση του τύπου αν θα ξαναχόρευε ζεϊμπέκικο με Τούρκο υπουργό).

Ένα άλλο στοιχείο καινοτομίας είναι ότι τα σχόλια δεν πάνε χαμένα, ούτε κόβονται λόγω μεγέθους. Υπάρχει σύνδεση των σχολίων των επισκεπτών με πλατφόρμες social media, όπου κάθε σχόλιο θα γίνεται tagged/bookmarked, κάτι που θα βοηθήσει ώστε να παραμείνουν ενεργά και να αξιοποιηθούν για περαιτέρω διάλογο ή πολιτική επεξεργασία.

Από τεχνικής πλευράς, μας λένε οι ειδικοί, η πλατφόρμα είναι ένα υβρίδιο blog/πλατφόρμας συμμετοχής/πλατφόρμας ποιοτικής αξιολόγησης.

Το domain name που έχει επιλεγεί, το wikipolitics.gr, δημιουργεί συνειρμούς με την πολύ γνωστή πλατφόρμα συνεργασίας στην οποία στηρίζεται η wikipedia. Τι συμπεράσματα μπορούμε να βγάλουμε από τα παραπάνω; Οι εξελίξεις στην ανάπτυξη "γηπέδων" στο Internet για διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου και συμμετοχή των πολιτών έχουν δυναμική. Τα πράγματα δεν προχωράνε τόσο γρήγορα, όσο θα ήθελαν οι ενθουσιώδεις. Από την άλλη πλευρά, όμως, οι τάσεις δεν δικαιώνουν όσους θεωρούν ότι το πολιτικό παιγνίδι ελέγχεται από τους τηλεοπτικούς σταθμούς και τους προσωπικούς μηχανισμούς.

Για να ευλογήσουμε λίγο και τα γένια μας: τα δύο e-debate που οργάνωσε το in.gr με την υποστήριξη της Communication Effect (αυτή τη στιγμή "τρέχει" το δεύτερο μεταξύ Μιχάλη Χρυσοχοϊδη και Μαριέττας Γιαννάκου), στηρίχτηκαν σε "πρωτόγονη" λογική/πλατφόρμα, σε σχέση με την συνέντευξη Γ. Παπανδρέου, αλλά οι δείκτες της συμμετοχής είναι εντυπωσιακοί. Ακόμα και στο επίπεδο της θεαματικότητας / επισκεψιμότητας, ξεπερνούν τις πιο επιτυχημένες τηλεοπτικές εκπομπές.

Σε κρίση οι παραδοσιακές προεκλογικές πρακτικές (συγκεντρώσεις, κλπ)

Μπορεί να δυναμική των blogs να μην έχει συναρπάσει τους πολιτικούς, ή να την "ψιλοαξιοποιούν", περισσότερο από ένστικτο και λιγότερο από ορθολογική ανάλυση. Αυτό, πάντως, που διαπιστώνουν με σκληρό τρόπο σε αυτές τις εκλογές, είναι ότι οι παραδοσιακές μορφές προεκλογικού αγώνα βρίσκονται σε προϊούσα κρίση. Το ενδιαφέρον του κόσμου για ανάγνωση εντύπων έχει περιοριστεί δραματικά. Οι συγκεντρώσεις στις πλατείες δείχνουν "κουρασμένες". Η αμφισβήτηση των πολιτών στις παραδοσιακές μορφές πολιτικής έκφρασης, όπως φαίνονται στις δημοσκοπήσεις, έχει περάσει και στο ποσοστό συμμετοχής σε προεκλογικές δράσεις.

Τα ποιοτικά στοιχεία είναι ακόμα πιο έντονα: μεταξύ αυτών που συμμετέχουν, έχει μειωθεί αισθητά το ποσοστό των πολιτών που το κάνουν αυθόρμητα, από ιδεολογική επιλογή ή πολιτική ταύτιση. Το έχω πει και σε άλλα σημειώματα: αυτές οι εκλογές είναι σημείο καμπής, για να περάσουμε από τις "top down" πολιτικές δράσεις -όπου ο πολιτικός εξαγγέλει το λόγο του στα πλήθη- σε άλλες που είναι γεγονότα συμμετοχής των πολιτών. Το διαδίκτυο και τα blogs αποτελούν προνομιακό πεδίο, πιθανόν να συνδυάζονται με συναφείς ενέργειες σε φυσικό χώρο. Η "μαγεία" της πλατείας, δίνει τη θέση της στην ουσία της συμμετοχής.

Ελλάδα 1957, απίστευτες ομοιότητες με το 2007!

Το "ψάρεψε" ο ανέστης από το capital.gr και είναι απίστευτο. Ή, μήπως, η Ελλάδα ακολουθεί μια απίστευτη πορεία, που την κάνει μοναδική περίπτωση στις Δημοκρατίες της Ευρώπης;...

(το σκίτσο είναι του κ. Σπύρου Ορνεράκη)

Ξεχάσαμε την Ολυμπία, την τιμούν κάποιοι Άγγλοι...

Όσο ασχολούμαστε με το ποιος "τηλεστάρ" ήταν πιο in στο debate, κάποιοι Άγγλοι συνωστίζονται για να επισκεφθούν την Αρχαία Ολυμπία. Οι πληροφορίες προέρχονται από ένα τουριστικό προορισμό, για τον οποίο, πριν τις πυρκαγιές, οι Άγγλοι τουριστές δεν γέμιζαν ούτε ένα λεωφορείο για απλή ημερήσια εκδρομή. Μετά την καταστροφή, δημιουργείται συνωστισμός και φεύγουν κάθε μέρα δύο λεωφορεία για την Ολυμπία.

Η αισιόδοξη εκδοχή είναι ότι ο θόρυβος σε παγκόσμιο επίπεδο για τον κίνδυνο που πέρασε η Ολυμπία λειτούργησε ως κίνητρο για αλλοδαπούς που δεν την είχαν εντάξει στο πρόγραμμα επισκέψεων. Η κυνική εκδοχή λέει ότι σπεύδουν να δουν τις αρχαιότητες, γιατί δεν είναι σίγουροι αν η Ελλάδα θα τις προφυλάξει, ώστε να τις δουν την επομένη χρονιά.

Ο Τζών Κέννεντυ είχε θυμίσει ότι οι Κινέζοι έχουν την ίδια λέξη για την κρίση και την ευκαιρία. Με άλλα λόγια, κάθε κρίση έχει μέσα της και το σπέρμα της ευκαιρίας. Πολύ αισιόδοξο αυτό, αλλά μπορούμε να το παλαίψουμε... Να πιέσουμε, ώστε να προστατεύσουμε την "περιουσία" της Ολυμπίας, γιατί αυτή, όπως και το περιβάλλον, ανήκουν στα παιδιά μας, αλλά και στην ανθρωπότητα. Να πιέσουμε, γιατί δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι όσοι έχουν το καθήκον να το πράξουν, θα το κάνουν ικανοποιητικά.

Εκλογές: η δύναμη του Internet στην πράξη

Η τηλεόραση είναι "βασιλιάς", αλλά δεν είναι βέβαιο αν διατηρεί τις εξουσίες των εστεμμένων του 19ου αιώνα. Σιωπηρά αλλά σταθερά το Internet κερδίζει πόντους, κάτι που φαίνεται και σε αυτές τις εκλογές. Μια απλή ένδειξη είναι ότι η ζήτηση υπηρεσιών διαφήμισης πολιτικής επικοινωνίας είναι αυξημένη και δεν μπορεί να καλυφθεί από την προσφορά. Ασφαλώς, υπάρχει και ο αντίλογος: ο νόμος δε επιτρέπει ιδιαίτερη παρουσία στα παραδοσιακά media κλπ, κλπ… Παρόλα αυτά, η αύξηση της επιρροής του Μέσου είναι δεδομένη και αναμφισβήτητη: το αισθητήριο των πολιτικών τους υποχρεώνει να αγοράσουν χώρο/χρόνο στο Internet, ακόμα και αν πολλοί από αυτούς δεν γνωρίζουν το Διαδίκτυο, παρά εξ ακοής.

Ένα δεύτερο στοιχείο είναι η εξέλιξη του διαδικτυακού debate στο in.gr, με τους Γιώργο Αλογοσκούφη και Άννα Διαμαντοπούλου (η Communication EFFECT, της οποίας είμαι διευθύνων σύμβουλος, είχε την υποστήριξη της καμπάνιας). Υποβλήθηκαν την πρώτη μέρα πάνω από 1.000 ερωτήσεις, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία είναι εντυπωσιακά. Πάνω απ' όλα, το Μέσον έδωσε δυνατότητες στους πολίτες που ερωτούν και στους πολιτικούς που απαντούν, που δεν μπορεί να τις δώσει κανένα άλλο από τα "παραδοσιακά" media.

Γνωρίζω ότι σε κάποιους γνωστούς πολιτικούς είχε προταθεί να έχουν συναντήσεις με bloggers, κάτι που θα γινόταν πριν την έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Η σκέψη αφορούσε πιο σύνθετη επικοινωνία, όχι συνέντευξη ενός πολιτικού σε ένα blogger. Ίσως η μικρή διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ενδεχομένως κάποια επιφύλαξη ως προς blogosphere, δεν επέτρεψε να προχωρήσουν αυτές οι ιδέες. Αυτό, όμως, δεν μειώνει τη συνολική πρόοδο.

Αφήνω στο τέλος κάτι που είναι και φαίνεται σημαντικό: σε αρκετά blogs θα βρείτε απόψεις και αναλύσεις που έχουν βάθος, επιχειρήματα και προκαλούν πάρα πολλά σχόλια. Δεν ξέρω αν και σε αυτή την περίπτωση είμαι αθεράπευτα αισιόδοξος, αλλά το θεωρώ ένα δείγμα μιας "υπόκωφης" τάσης, που σχετίζεται με την "ένταση" των αναποφάσιστων, την αμφισβήτηση ισχυρών πολιτικών δεδομένων, την απαίτηση για λειτουργία κάποιων στοιχειωδών δομών και διαδικασιών της κοινωνίας των πολιτών κλπ...

Debate: ο Κ. Καραμανλής δίνει προσοχή στο Blackberry

Το debate των πολιτικών αργηγών εξελίχθηκε σε μια διαδικασία παγκόσμιας πρωτοτυπίας: το κύριο ζήτημα ήταν η ισορροπία των καναλιών και το μέγα "θύμα" είναι ο πολιτικός διάλογος και η ουσία της δημοκρατίας. Είμαστε μια χώρα που έχει 6-7 κανάλια πανελλαδικής εμβέλειας, όταν αντίστοιχου μεγέθους χώρες δεν έχουν πάνω από 2,5. Το φαινόμενο αυτό έχει συνέπειες και τίμημα. Μεταξύ των άλλων, οι ίδιοι οι πολιτικοί, που έχουν επιτρέψει την εξέλιξή του, είναι εγκλωβισμένοι σε αυτή την πραγματικότητα.

Με βάση τα δεδομένα αυτής της προεκλογικής περιόδου, ο Κ. Καραμανλής θα μπορούσε να έχει μαζί του ένα Blacκberry, ώστε κατά τα μεγάλα διαστήματα όπου η κάμερα θα είναι πάνω στους δημοσιογράφους ή στον Στ. Παπαθεμελή, να κάνει κάτι παραγωγικό. Να στέλνει και να παίρνει μηνύματα, για να προετοιμάσει τις κινήσεις των επομένων ημερών που, κατά πάσα πιθανότητα, θα είναι πολύ πιο σημαντικές για την έκβαση των εκλογών από το περιεχόμενο του μοναδικού τηλεοπτικού διαλόγου κορυφής μέχρι τις 16 Σεπτεμβρίου.

Για να μην θεωρηθεί το σημείωμα αυτό πεσσιμιστικό, ας δούμε και μια άλλη πλευρά: υπάρχουν και πολιτικοί της κεντρικής σκηνής, αλλά και κόμματα, που αντιλαμβάνονται ότι ο εγκλωβισμός της πολιτικής και της επικοινωνίας στο τηλεοπτικό "γήπεδο", αφήνει σημαντικά κενά. Αφιερώνουν χρόνο και ενέργεια για να διευρύνουν το ζωτικό τους χώρο, πέραν της TV. Οι πολίτες μπορούν να πουν ότι δεν το βλέπουν. Για την ώρα γίνεται σε μικρή κλίμακα, αλλά η τάση ενισχύεται. Δεν θέλω να κάνω προβλέψεις, αν αυτό θα μείνει σε ένα επίπεδο niche ή αν θα επεκταθεί. Όλοι μας δικαιούμαστε να έχουμε τις ελπίδες μας και αξίζει να προσπαθήσουμε, έστω και για λόγους αισθητικής...

Κάποιοι ξένοι «τα μαζεύουν»...

Μια ελληνική εταιρεία είχε συμφωνήσει να αναλάβει ένα έργο παροχής υπηρεσιών από θυγατρική ευρωπαϊκής, πολύ σοβαρής πολυεθνικής. Η πολυεθνική αυτή είχε κάνει μια σημαντική επένδυση στην Ελλάδα, κάτι που αποτέλεσε έκπληξη, γιατί δεν φαινόταν να υπάρχει επιχειρηματική ευκαιρία σε αυτόν τον κλάδο.

Είδε και αποείδε η πολυεθνική και «τα μαζεύει» από την Ελλάδα. Στον κλάδο που επένδυσε μένουν ζωντανές εταιρείες, που λειτουργούν παράνομα και νοθεύουν τον ανταγωνισμό. Οι κανόνες του ανταγωνισμού δεν τηρούνται, οι συγκεκριμένες μπίζνες γίνονται μέσα σε ένα περιβάλλον παραοικονομίας. Η ελληνική εταιρεία ματαίως περιμένει να υλοποιήσει την συμφωνία, η πολυεθνική εξετάζει πώς θα απεγκλωβιστεί. Όλα αυτά αποτελούν μια άλλη πλευρά της κατάστασης που περιέγραψε ο Economist με αφορμή τις φωτιές.

Μια σκέψη είναι να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν όσες ελληνικές εταιρείες έχουν πελάτη το κράτος. Τι σημαίνει αυτό για την υγεία των επιχειρήσεων, την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας; Φαντάζομαι ότι ο προεκλογικός διάλογος θα μας δώσει κάποιες απαντήσεις…

Τι έμεινε στην εικόνα της χώρας

Το ρεπορτάζ του Economist για τις πυρκαγιές στην Ελλάδα έχει το χαρακτηριστικό ότι επιχειρεί να καταγράψει τις αιτίες που η καταστροφή ήταν τόσο μεγάλη. Με αφορμή την Ελλάδα, αναφέρεται και στις πυρκαγιές όλης της νότιας Ευρώπης (Ιταλία, Ισπανία).

Ανεξάρτητα από τον βαθμό ακριβείας αυτού του ρεπορτάζ, το ζήτημα που προκύπτει είναι τι θα μείνει στο τέλος για την εικόνα της χώρας. Μας καταλογίζουν διαφθορά, αποδυνάμωση του κράτους, απουσία κτηματολογίου-δασολογίου, κλπ, κάνοντας συγκρίσεις με την ιταλική Μαφία...

Ακόμα και αν ο Economist είναι μεταξύ των δυνάμεων που υπονομεύουν την Ελλάδα, η γεύση που μένει δεν είναι ευχάριστη. Η υπόθεση ότι αυτά θα λυθούν με την διεξαγωγή των εκλογών, μάλλον δεν έχει πολλούς θιασώτες...