Tuesday, July 17, 2007

"Λιθοβολισμός" της πολιτικής επικοινωνίας (Ι)


"Οι τρεις πυλώνες της αποδιάρθρωσης του πολιτικού συστήματος της χώρας είναι τα media, οι δημοσκοπήσεις και η πολιτική επικοινωνία", είπε -περίπου- σε πρόσφατη εκδήλωση του περιοδικού "Μεταρρύθμιση" ο γνωστός δημοσιογράφος Ριχάρδος Σωμερίτης. Η πρώτη μου αντίδραση ήταν η σκέψη ότι στην Ελλάδα υπάρχει "υπερκατανάλωση" media και δημοσκοπήσεων, ενώ -κατά τη δική μου αίσθηση- "υποκατανάλωση" πολιτικής επικοινωνίας... Στοιχεία δεν θα βρούμε, υπάρχει, όμως, πληθώρα ενδείξεων. Το "τελικό αποτέλεσμα" που δείχνουν αρκετοί πολιτικοί οργανισμοί και ορισμένα πολιτικά πρόσωπα, δίνει επιχειρήματα σε όσους θα έλεγαν ότι υπάρχει έλλειμμα επαγγελματικής υποστήριξης πολιτικού consulting.

Μια τέτοια συζήτηση είναι αρκετά δύσκολο να γίνει οργανωμένα, καθώς στην Ελλάδα υπάρχουν πολλές διαφορετικές αντιλήψεις περί του τι είναι η πολιτική επικοινωνία, όπως, π.χ.:
-ένα σύστημα "ενδιάμεσων" για την παρουσία στα media,
-ένα πρόσωπο που κάνει μόνο consulting σε θέματα υψηλής πολιτικής και ενδεχομένως δίνει/επιβάλλει "έτοιμες" πολιτικές θέσεις στον πολιτικό,
-ένας πόλος παραγωγής του δημιουργικού μιας καμπάνιας, που αναλαμβάνει μετά την εφαρμογή της (π.χ. σε σποτάκι) και οργανώνει εκδηλώσεις,
-ένας μηχανισμός οργάνωσης υποστηρικτών σε μεγάλες εκλογικές περιφέρειες,
-ένα πρόσωπο που γράφει ατάκες για να τις πει ο πολιτικός -κατά κανόνα στην τηλεόραση.

Υπάρχουν πολλές εκδοχές και αρκετές απόψεις για όλα αυτά... Πάντοτε, όμως, είναι χρήσιμο να δούμε τι γίνεται σε ποιο "ηλικιωμένες" δημοκρατίες και σε πιο μεγάλες αγορές. Και τα δύο παίζουν το ρόλο τους... Και η παράδοση μιας δημοκρατίας που έχει δημιουργήσει τεχνογνωσία, προϊστορία, case studies, διαθέτει και κάποιους "σοφούς" που θυμούνται ωραίες ιστορίες πολιτικής επικοινωνίας από το '70 και το '80, από επιτυχίες και fiascos. Εχει σημασία, όμως, και το μέγεθος της πολιτικής αγοράς, από την άποψη ότι υπάρχουν budgets για να υποστηρίξουν την επιβίωση μιας επαγγελματικής προσέγγισης της πολιτικής επικοινωνίας. Να δημιουργηθούν στελέχη και να έχουν τη δυνατότητα εταιρείες να πραγματοποιήσουν επενδύσεις. Να αναπτυχθούν ακαδημαϊκές σπουδές, όχι εν κενώ, αλλά σε αλληλεπίδραση με πραγματικές ασκήσεις πολιτικής επικοινωνίας...

Τον τελευταίο καιρό μελέτησα με ενδιαφέρον την υπόθεση του Alastair Cambell (γνωστού συμβούλου του Blair), το viral marketing του Obama, την τοποθέτηση του Gordon Brown, που πηγαίνει το εκκρεμές στην αντίθετη κατεύθυνση σε σχέση με τον Blair, το "γαϊτανάκι" ανάμεσα στην Hillary και τον Bill Clinton. Ξαναδιάβασα ένα κείμενο, που αναφέρεται στο πώς ο Robert Kennedy, σε μια δραματική βραδυά, έσκισε τις εισηγήσεις των συμβούλων του και αντιμετώπισε οργισμένους μαύρους της Alabama απαγγέλοντας δύο στίχους από τον Αισχύλο... Επειδή ετοιμάζω πολλές κούτες για μετακόμιση, βρήκα "Το τέλος της μικρής μας πόλης" του Δημήτρη Χατζή, όπου υπάρχει το καταπληκτικό διήγημα "Η διαθήκη του καθηγητή". Τις επόμενες μέρες θα διαβάσω για πολλοστή φορά αυτό το διήγημα και θα "κλέψω" χρόνο για μερικές παραπάνω σκέψεις ως προς τον "λιθοβολισμό" της πολιτικής επικοινωνίας...

Μαντέψατε σωστά, το ζητούμενο δεν είναι τι κάνουν στην Ουάσινγκτον ή στο Λονδίνο, αλλά εάν στα δικά μας μπορούμε να πάμε μερικά βήματα παραπέρα. Και, τέλος, είναι ανοικτή η δυνατότητα "λιθοβολισμού" των πάσης φύσεως πολιτικών-επικοινωνιακών συμβούλων, αλλά θα ήταν το ίδιο υπερβολικό με το να εξοστρακίζονταν όλοι οι πολιτικοί ή να "φιμώνονταν" σύμπαντες οι δημοσιογράφοι.

3 comments:

Anonymous said...

Πιστεύω πως τα media, οι δημοσκοπήσεις και η πολιτική επικοινωνία αποτελούν πλέον “όπλα” των πολιτικών και όχι μόνο. Πιστεύω πως είναι αρκετές οι φορές που μπορεί να καθορίσουν ποια θα είναι η επόμενη κυβέρνηση. Τα παραδείγματα που αναφέρατε όμως είναι σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα; Στην χώρα μας το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων ενημερώνεται μέσο της τηλεόρασης. Αν και όλοι παραπονιούνται για την κατάσταση που επικρατεί σε αυτό το μέσο, δεν βλέπω καμία αλλαγή, προς το καλό τουλάχιστον. Η ερώτηση που έχω να κάνω προς εσάς κ. Χαϊκάλη είναι η εξής. Πως κάποιος που εξασκεί το επάγγελμα του πολιτικού-επικοινωνιακού συμβούλου θα μπορέσει να προστατέψει το πελάτη του από κάποιο πιθανό τηλεοπτικό δικαστήριο, χωρίς να χρειαστεί να επιστρατεύσει τις γνωριμίες του ή κάτι τέτοιο σχετικό; Ελπίζω πως τα επόμενα χρόνια με την άνθιση του internet στην Ελλάδα και όλα τα παρεμφερή καλούδια του (Blogs, sites, portals κτλ) οι άνθρωποι της τηλεόρασης (προσέξτε όχι δημοσιογράφοι) να δεχτούν ένα σκληρό χτύπημα ώστε να αποφασίσουν να επαναφέρουν την ποιότητα σε κάθε είδους ενημέρωση. Κ. Χαϊκάλη με την ευκαιρία θα ήθελα να σας συγχαρώ για τους προβληματισμούς που μας παραθέτεται, και μάλιστα από εσάς που φαίνεστε άνθρωπος που συνεχίζει να ασχολείται με τις εξελίξεις του χώρου, τόσο της τεχνολογίας όσο και της ενημέρωσης.

Μάικ Νικου said...

oso για τις δημοσκοπησεις ο κοσμος τοχει τουμπανο....

Στάθης Χαϊκάλης said...

@anonymous
Δεν συμφωνώ ότι η πιθανή κρίση για έναν πολιτικό, μπορεί να προέρχεται αποκλειστικά ή κυρίως από την τηλεόραση.
To περιβάλλον είναι εξαιρετικά ρευστό, το δεδομένα της πολιτικής, ευμετάβλητα, συνεπώς ο πολιτικος που θα ήθελε να είχε εφεδρείες για να αντιμετωπίσει κάποια κρίση, θα πρέπει να έχει 'χτίσει' πολιτική 'περιουσία', να έχει αναπτύξει συμμαχίες, να έχει υπερασπιστεί ιδέες, που θα έχουν διαμορφώσει πυρήνες πολιτών, οι οποίοι θα τον υπερασπιστούν...
Αν ο πολιτικός είναι μόνο 'εικόνα', τότε σε περίπτωση κρίσης, αναλαμβάνει μεγάλο ρίσκο...

@μαικ Νίκου..
Οι δημοσκοπήσεις είναι απαραίτητο εργαλείο για όποιον επιθυμεί να αφογκράζεται τις τάσεις της κοινωνίας.... ΄Οσοι τις 'θεοποιούν' αναλαμβάνουν και το αντίστοιχο ρίσκο..