Ανάπτυξη Ένα σύντομο νεοελληνικό ανέκδοτο.

Η εβδομαδιαία μου συμβολή στη στήλη #changingGreece της Lifo

Η Νίκη είναι διευθύντρια σε υπηρεσία υπουργείου που ασχολείται με τα ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ. Είναι από αυτό το είδος ανθρώπων που αποδεικνύουν ότι υπάρχουν σοβαροί δημόσιοι υπάλληλοι, με συναίσθηση ευθύνης. Μισή ώρα συζήτηση με τη Νίκη μπορεί να δείξει σε τι σταυροδρόμι ή σε τι αδιέξοδο βρίσκεται αυτό που λέμε ανάπτυξη.
Το 2012 η Ελλάδα μπορεί να απορροφήσει περί τα 4 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, αλλά μέχρι στιγμής έχει αξιοποιήσει μόνο 700 εκατομμύρια. Τι συμβαίνει και ενώ η χώρα καίγεται για ανάπτυξη, για παραγωγή, για νέες επιχειρήσεις, είναι ανίκανη να αξιοποιήσει τα κονδύλια που περιμένουν; Τι απίθανη κατάσταση είναι αυτή όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση μας παρακαλά να απορροφήσουμε τα χρήματα που θα φέρουν νέες θέσεις εργασίας;
Η Νίκη περιγράφει ψυχρά την κατάσταση, όπου υπάρχουν ευθύνες στις πολιτικές ηγεσίες και στη δημόσια διοίκηση. Τη κύρια ευθύνη έχουν οι πολιτικές ηγεσίες, που προσπάθησαν με διάφορους τρόπους να παρακάμψουν τη δημόσια διοίκηση. Η καλή εκδοχή είναι αυτή των υπουργών, που θεωρούσαν ότι οι 20 σύμβουλοί τους θα υποκαθιστούσαν τους 100-150 υπαλλήλους που έχουν την ευθύνη της δουλειάς, για να την κάνουν πιο γρήγορα.
Η πλευρά της δημόσιας διοίκησης ταλανίζεται από οργανωτική διάλυση αλλά και από πολύ κακό ηθικό μετά τις περικοπές αμοιβών. Υπάρχει ευθύνη στην πλευρά των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά όποιος ξέρει πέντε δράμια management αναγνωρίζει ότι η οποιαδήποτε ανασυγκρότηση πρέπει να ξεκινήσει από την κορυφή. Η Νίκη περιγράφει γλαφυρά την απροθυμία κάποιων συναδέλφων της να προχωρήσουν τις διαδικασίες, αλλά η διήγησή της δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το ποιος πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες ώστε να βγούμε από το τέλμα. Η παραλυσία του ΕΣΠΑ συνειρμικά οδηγεί στο εξής συμπέρασμα: ακόμα και αν η Τρόικα αποφασίσει να διαθέσει 20 δισ. επιπλέον στην Ελλάδα για ανάπτυξη, ποιοι μηχανισμοί θα τα αξιοποιήσουν; Κανένα ΔΝΤ και καμία Ε.Ε. δεν θα μας δώσει λεφτά να τα μοιράσουμε μεταξύ μας. Ο πειρασμός να τα διαθέσουμε σε επιδόματα ανεργίας είναι αυτοκτονικός. Το ίδιο και η πατέντα που είχε ξεκινήσει η προηγούμενη κυβέρνηση, να διαθέτει κονδύλια του ΕΣΠΑ για εποχικές προσλήψεις ανθρώπων στους δήμους, οι οποίοι πρακτικά δεν είχαν αντικείμενο εργασίας.
Η χώρα, είτε με κυβέρνηση φιλική προς την οικονομία της αγοράς είτε με την πιο αριστερή στην Ευρώπη εξουσία, χρειάζεται να δημιουργήσει ταχέως θέσεις εργασίας. Διατηρήσιμες θέσεις εργασίας. Τα κόλπα με τα εργοστάσια, τα ξενοδοχεία ή τις καφετέριες που βουτάνε την κρατική επιδότηση και ψευτολειτουργούν για έναν χρόνο είχαν πέραση την περίοδο 2000-2011, αλλά δεν φτουράνε πια. Η Ελλάδα έχει 1,2 εκατ. Ανέργους και μόνο 2,5 εκατ. εργαζομένους (εκ των οποίων κάποιοι μισθοδοτούνται σε μη παραγωγικές θέσεις). Τα μαθηματικά είναι αφοπλιστικά.
Ο Κωστής Χατζηδάκης, που έχει την ευθύνη του ΕΣΠΑ, είναι από τους πιο δραστήριους αυτής της κυβέρνησης και το ξέρει καλά το θέμα. Πιθανόν να γνωρίζει ότι έχει στα χέρια του την πιο δύσκολη άσκηση της ζωής του.

50% «κούρεμα» στη φλυαρία μας & τα σκουπίδια της επικοινωνίας

Το κείμενο αυτό είναι αυτοκριτικό. Σε μια εποχή όπου οι βεβαιότητές μας εξατμίζονται  δεν έχω πρόθεση να επιβάλω την άποψη μου ή να δώσω συμβουλές. Εξομολογούμαι τι σχεδιάζω να κάνω, αφού έχω γράψει πολλές 100δες σελίδες στο Βήμα της Κυριακής και στον Οικονομικό Ταχυδρόμο (μέχρι το 2000, όταν παραιτήθηκα απο τη δημοσιογραφία). Έχω επίσης γράψει 100δες αναρτήσεις σε blogs (στο προσωπικό μου και στο εταιρικό), στο Facebook και στο Twitter (τα οποία αγαπώ). 

Η προσωπική μου τοποθέτηση είναι, ότι νοιώθω την πρόκληση να επανακαθορίσω στο πού αφιερώνω την όποια ενέργεια διαθέτω. Για τρεις λόγους: 

1.       Η είσοδος του Μνημονίου και της Τρόικας στη ζωή μας, ανέδειξε και τον υπερπληθωρισμό της πληροφόρησης στη χώρα μας. Η οικονομία, αλλά και η κοινωνία μας μπορούν να σηκώσουν, κατά την ταπεινή μου άποψη, πληροφόρηση και επικοινωνία που δεν είναι πάνω από το 60% αυτών που εκπέμπαμε και «φορτώναμε». 

2.       Η ταχεία διείσδυση των Κοινωνικών Δικτύων, αλλάζει τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας. Ο κόσμος γύρω μας έχει λιγότερη ανάγκη την ποσότητα του «σήματος» ή του «θορύβου» που παράγαμε, όσοι μιλάγαμε πολύ, είτε το κάναμε απο προσωπική διάθεση, είτε από επαγγελματική υποχρέωση. 

3.    Τα κέντρα αποφάσεων -μετατοπίζονται σταθερά και όχι τόσο αργά- , εκτός Ελλάδος. Ένα μέρος της πληροφορίας, πάντοτε είχε στόχο να ενημερώσει τους decision makers. Η φλυαρία σε προχειρογραμμένα ελληνικά, μπορεί να επιτελέσει πλέον, σε μικρό βαθμό αυτό το ρόλο.

Με βάση τα παραπάνω, μια πρώτη κατεύθυνση προς την οποία κινούμαι, είναι η συμβολή σε non-profit συλλογικές προσπάθειες, οι οποίες βγάζουν θετική αύρα,  όπως η σελίδα στο Facebook , η οποία παρουσιάζει πετυχημένες ιστορίες με άρωμα επινοητικότητας ή την άλλη, που επιδιώκει να τονίσει τη χρησιμότητα του αγροκτηνοτροφικού τομέα στην ανασυγκρότηση της χώρας. Το συλλογικό, η θετική (αλλά απολύτως ρεαλιστική) προσέγγιση και η μικροκλίμακα, είναι τα στοιχεία τα οποία θεωρώ σημαντικά.
Μια δεύτερη κατεύθυνση, αφορά στην ανάγκη να επικοινωνήσουμε και με  κάποιους που δεν μιλούν ελληνικά (μπορεί να είναι και έλληνες της διασποράς), οι οποίοι ενημερώνονται απο αρθρογραφία των  διεθνών media, που στην καλύτερη περίπτωση μεταφέρουν επιφανειακές εικόνες από την Ελλάδα. Άλλοτε  παρουσιάζουν τους έλληνες -εν συνόλω- ως απατεώνες  και άλλοτε -πολύ σπάνια- ως αθώα θύματα του καπιταλισμού.
Η σκέψη είναι να δημιουργηθεί ένα συλλογικό blog με τίτλο κάτι σαν It's all Greek to me...  Περιμένοντας και άλλους να ενδιαφερθούν γι’  αυτή την ιδέα, ξεκίνησα τον πειραματισμό με μια ανάρτηση για την ανάπτυξη που δεν έρχεται, το ΕΣΠΑ που δεν προχωράει, τη δραματική  σχέση πολιτικού κόσμου με τη δημόσια διοίκηση, η οποία έχει φθάσει σε πλήρη ρήξη, που μπορείτε να βρείτε εδώ . Κατά τα άλλα, «κούρεμα» πάνω απο 50% στην έκφραση προσωπικών απόψεων, στη φλυαρία , στον επικοινωνιακό «θόρυβο» και στην παραγωγή πληροφορίας η οποία βρίσκεται σε υπερπληθώρα.

To site των 400.000 και τα κόλπα που οδηγούν στον πάτο

Ο δήμαρχος ενός μεγάλου Καλλικρατικού δήμου εκλέχτηκε για πρώτη φορά στις τελευταίες εκλογές. Τις πρώτες μέρες της εγκατάστασής του ανακάλυψε ότι το site του δήμου, που είχε πληρωθεί 400.000 ευρώ από προγράμματα της Ψηφιακής Σύγκλισης (Γ' ΚΠΣ),  δε λειτουργούσε.
Συνεργάτης του δημάρχου μου ανέφερε τις ευθύνες της εταιρείας που κατασκεύασε το site και τις πληροφορίες του ότι η εταιρεία βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση λόγω οικονομικών προβλημάτων. Αυτό μου δημιούργησε έκπληξη, γιατί η συγκεκριμένη εταιρεία είναι καλά τοποθετημένη, έχει ισχυρές εφεδρείες και διαθέτει ορισμένες υπηρεσίες software με μεγάλη επιτυχία.
Ξεκίνησα βάζοντας ένα στοίχημα: ότι η εταιρεία δεν εισέπραξε πάνω από 200.000 ευρώ από τα 400.000 που πλήρωσε ο δήμος (και ο Έλληνας φορολογούμενος). Η πλευρά της εταιρείας υποστηρίζει ότι κάποιοι αξιωματούχοι του δήμου, για να κατακυρώσουν τη δουλειά, αλλά και -στη συνέχεια- να την παραλάβουν, επέβαλαν περί τους 10 υπεργολάβους (συγγενείς, κουμπάρους κλπ).

Το στοίχημα το κέρδισα, αλλά είναι ένα πολύ πικρό στοίχημα. Αυτή η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω με πολλή συντομία, είναι ο 'καρκίνος' των διαγωνισμών ΕΣΠΑ και -ιδίως- των έργων σε δήμους και άλλους σχετικούς οργανισμούς. Τέτοια φαινόμενα οδήγησαν ορισμένες, λίγες, εταιρείες στην απόφαση περί το 2007,  να μην συμμετέχουν σε τέτοιους διαγωνισμούς και παρόμοια έργα. Οι περισσότερες εταιρείες, συνέχισαν αυτό το απίστευτο σύστημα, όπου κυριαρχούσαν οι ενδιάμεσοι, μερικές απίστευτες φιγούρες, με αισθητική μπουζουξίδικου και πολύ ακριβά αυτοκίνητα, με στενούς δεσμούς με τοπικούς παράγοντες όλων των κομμάτων εξουσίας και όχι μόνον αυτών.
Ο 'νόμος της σιωπής' καλύπτει αυτές τις συναλλαγές, αλλά το παιγνίδι είναι αδιέξοδο. Ο δήμαρχος του παραπάνω δήμου, αν και δεν τον γνωρίζω προσωπικά, θεωρείται ότι έχει όλα τα στοιχεία να αποτελέσει έναν από τους 10-15 περιπτώσεις που θα επιτύχουν το δύσκολο έργο να επιπλεύσουν στη νέα εποχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Θα πρέπει να βρει μια λύση για το site, γιατί δεν νοείται δήμος χωρίς παρουσία στο Internet, πέρα του ότι την πλήρωσε πανάκριβα. Η εταιρεία που το κατασκεύασε, όπως δείχνουν όλα τα στοιχεία, είναι μια  σοβαρή επιχείρηση, η οποία μετά από αυτές τις περιπέτειες έχει αποφασίσει να μείνει 'εκτός' από τέτοια έργα. Ελπίζω μετά την πρώτη περίοδο της οργής, να βρουν οι δύο πλευρές τη γέφυρα, ώστε να ολοκληρωθεί κάτι που , αν μείνει ως έχει, πληγώνει και τους δύο

Ρομαντισμός και Πράξη

Είναι πολύ ρομαντικό να πιστεύουμε ότι η διαφθορά αυτής της τάξης έχει τελειώσει, δε οδηγεί πουθενά κλπ. Η κρίση και το Μνημόνιο θα ανατροφοδοτήσουν τις πρακτικές κα τις διαθεσιμότητες για κομπίνες με κρατικό χρήμα, καθώς πολλοί επαγγελματίες (και λειτουργοί), θα θελήσουν να καλύψουν τα χαμένα εισοδήματα και τα διαψευσμένα όνειρα με τέτοιες συναλλαγές. Πού θα πάει όμως η κατάσταση, όπου η διαφθορά οδηγεί ένα πολύ μεγάλο ποσοστό έργων στο να μην λειτουργούν; Μέχρι πότε θα ανέχεται η ελληνική κοινωνία να μην 'δουλεύει' ένα site των 350.000 ευρώ, όταν στον ιδιωτικό τομέα θα κατασκευαζόταν με 100.000 ευρώ και θα ήταν 'αστέρι';
Το παιγνίδι δεν πρόκειται να σταματήσει, αλλά αρχίζει να μοιάζει με 'ρώσικη ρουλέτα'. Ο κ. Λοβέρδος δηλώνει οργή γιατί δεν παίρνει στοιχεία από τα νοσοκομεία, όταν ο φορολογούμενος έχει πληρώσει πάνω από 40 εκατ. ευρώ στη μηχανογράφηση νοσοκομείων, όπου το 80% των συστημάτων δεν είναι σε λειτουργία. Για πόσο καιρό αυτό το σκηνικό  θα συνεχίζει το χορό του Ζαλόγγου χωρίς να καταλογίζονται ευθύνες;
Ένα παλιότερο άρθρο στο περιοδικό Neo (εδώ) , περιγράφει αρκετά αναλυτικά την περίφημη ατμόσφαιρα των sites του ενός εκατομμυρίου.

ΕΣΠΑ: συνέχεια στα ‘κόλπα’ του ΚΠΣ ή κάτι μπορεί να αλλάξει;

«Είχα πάρει απόφαση να μην ενδιαφερθώ για το ΕΣΠΑ, γιατί δεν θέλω να μπλέξω ξανά με λαμογιές που είδα στο Γ’ ΚΠΣ’», εξηγεί ένας επικεφαλής μιας σοβαρής και υγιούς επιχείρησης. «‘Ώσπου συνάντησα», συνεχίζει , «2-3 άτομα που έχουν θέση ευθύνης σε φορείς με αντικείμενο το ΕΣΠΑ και κατάλαβα, ότι ορισμένα πράγματα μπορεί να γίνουν διαφορετικά αυτή τη φορά. Δεν περιμένω θαύματα, αλλά εκεί που είχα βάλει το ΕΣΠΑ στα μαύρα κατάστιχα, τώρα μπορεί να ενδιαφερθεί η επιχείρηση μου για 3-4 επενδύσεις, που ούτως θέλαμε να προχωρήσουμε», καταλήγει ο ίδιος επιχειρηματίας.
Η χώρα περιμένει από το ΕΣΠΑ να ‘ξελασπώσει’ τη μεγάλη ύφεση που εξαπλώνεται ως συνέπεια των μέτρων του Μνημονίου και του τεράστιου προβλήματος ανταγωνιστικότητας (δείτε και το άρθρο του Γιάννη Παπαδόπουλου)
Από την άλλη πλευρά, ένας αξιοσημείωτος αριθμός αναλυτών σημειώνει ότι: α) το ΕΣΠΑ καθυστερεί σημαντικά , β)αν γίνει όπως το Γ’ ΚΠΣ, τότε θα ενισχύσει άλλους δείκτες, αλλά όχι αυτόν της ανάπτυξης.
Είναι εμφανής, δηλαδή, μια στάση έντονης επιφύλαξης, αν όχι κυνισμού απέναντι στις πιθανές θετικές πλευρές του ΕΣΠΑ. Δεν είναι αδικαιολόγητη αυτή η δυσπιστία… Παρόλα αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη κάποια στοιχεία, που μπορούν να υποστηρίξουν την άποψη ότι ‘κάτι μπορεί να αλλάξει’. Ας τα σημειώσουμε:

1) Σε ορισμένους, ίσως αρκετούς, φορείς που έχουν ευθύνη για κονδύλια του ΕΣΠΑ έχουν τοποθετηθεί άτομα από μια νέα γενιά στελεχών. Τεχνοκράτες και όχι κομματικές επιλογές, που έχουν κάνει καριέρα στον ιδιωτικό τομέα και επιχειρούν να την διαφυλάξουν…

2) Σε ορισμένες περιπτώσεις (πχ. έργα των Ψηφιακών Ενισχύσεων), οι επιδοτήσεις θα καταβάλλονται αφού ολοκληρωθεί η εγκεκριμένη επένδυση.
Η διαδικασία αυτή θα μειώσει το ποσοστό των ‘επενδύσεων’, που ξεκινούσαν, έπαιρναν την προκαταβολή του ΚΠΣ και στη συνέχεια κατέληγαν σε κάποιο κουφάρι.

3) Γενικά οι επιχειρήσεις που θέλουν να εντάξουν επενδύσεις τους στο ΕΣΠΑ, θα πάρουν κάποιο ρίσκο. Με τη σημερινή κατάσταση του ελληνικού δημοσίου, οι επιχειρηματίες δεν είναι τόσο αφελείς ώστε να μην γνωρίζουν ότι ενδέχεται να καθυστερήσει σημαντικά η καταβολή της επιδότησης.
 Ορισμένοι μάλιστα έχουν το φόβο ότι μπορεί να μην την εισπράξουν ποτέ…

Είναι πολύ δύσκολο να γίνουν προβλέψεις για την εξέλιξη στα φαινόμενα διαφθοράς ή στην συμπεριφορά των μεσαζόντων (‘σύμβουλοι’ επενδύσεων κλπ). Οι αντιστάσεις των ανθρώπων στην τήρηση της ηθικής μπορεί να κατέβουν ακόμα περισσότερο, αλλά από την άλλη πλευρά ενδεχομένως να ενισχυθεί η δύναμη αντίστασης των επενδυτών στην εξαχρείωση των διαδικασιών που ακυρώνουν τον τελικό στόχο.
Προκηρύξεις, όπως αυτές των Ψηφιακών Ενισχύσεων ΑΕ (digi-content, digi-retail) είναι χρήσιμες για την υποστήριξη τομέων της αγοράς που βρίσκονται σε σταυροδρόμι.

ΣΚΗΝΕΣ ΜΕ ΣΚΕΛΕΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ Γ’ ΚΠΣ

Για να μην ξεχνιόμαστε, το ΕΣΠΑ παίρνει τη σκυτάλη από το Γ’ ΚΠΣ , όπου –για να το θέσουμε κομψά- ο βαθμός παραγωγικής αξιοποίησης των επιδοτήσεων ήταν πολύ χαμηλός. Ειδικά στην τοπική αυτοδιοίκηση έγιναν χιλιάδες ‘έργα’, που δεν λειτουργούν καθόλου, χωρίς να είναι επίσημα καταγεγραμμένο πού πήγαν τα λεφτά. Ανεπισήμως, ειδικά στην ελληνική περιφέρεια, έχει σχηματισθεί μια ισχυρή εντύπωση ποιές τσέπες αυγάτισαν και ποιοι ενδιάμεσοι ‘προόδευσαν’. Εχει ενδιαφέρον να διαβαστεί ένα κείμενο του neo.gr που περιγράφει ορισμένες τέτοιες καταστάσεις.

Πρόσφατα έγινε μεγάλη συζήτηση για τα τρία sites του Υπ Μεταφορών, που από κεκτημένη ταχύτητα γράφηκε στο ΦΕΚ ότι έχουν ήδη προϋπολογισμό 21 εκατ. ευρώ, ενώ προ μηνών η Ειδική Γραμματεία Ψηφιακής Σύγκλισης είχαν καταλήξει στην έγκριση ποσού της τάξεως του 1,5 εκατ. για δύο από αυτά. Δείτε σχετικά την ανακοίνωση, τη άποψη του Π. Βρυώνη και το σχόλιο του Ν. Δρανδάκη εδώ.