Schumpeter, ο βάρδος της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας

Ο Larry Summers, o επικεφαλής των οικονομικών συμβούλων του Barack Obama, είπε ότι ο Joseph Schumpeter μπορεί να αποδειχθεί ο πιο σημαντικός οικονομολόγος του 21ου αιώνα και ας πέθανε το 1950. Ήταν μια ιδιόμορφη προσωπικότητα, γεννημένος το 1883 στην Αυστροουγγαρία και κατέληξε να ζήσει 18 χρόνια στο Harvard.

Αρκετά από αυτά που είπε, ξεπεράστηκαν από τα πράγματα ή δεν επιβεβαιώθηκαν ποτέ. Ωστόσο, αυτό που κρατάει από τις αναλύσεις του, είναι οι θεωρίες για την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Economist τον ανασύρει από τα ακαδημαϊκά ράφια, για να ξεκινήσει μια εβδομαδιαία σελίδα-ανάλυση, αφιερωμένη στο όνομα του. Ο στόχος του Economist, που παραμένει ένα από τα ελάχιστα έντυπα του δυτικού κόσμου με ικανοποιητικά κέρδη, είναι να παρακολουθεί , μέσα από αυτή τη στήλη, τα θέματα της επιχειρηματικότητας και του management.

«Έφυγε» ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης

Tον Μιχάλη Παπαγιαννάκη τον είχα γνωρίσει τέλη της δεκαετίας του ‘70, όταν γράφαμε και οι δύο στο πολύ ζωντανό τότε (αλλά κάπως «ακραίο και αυστηρό») περιοδικό «Ο Πολίτης» του Άγγελου Ελεφάντη. Ο Μιχάλης ήταν τακτικός, εγώ συμμετείχα αραιά.

Μετά διασταυρωθήκαμε και αλλού, και τέλος στο «Βήμα της Κυριακής». Πάντα επικοινωνούσαμε εγκάρδια, παρότι συχνά είχαμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Το μεγάλο του χάρισμα ήταν πως δεν ήταν προβλέψιμος, γιατί δεν ήταν δογματικός.

Την τελευταία φορά που βρεθήκαμε ήταν σε ένα πάνελ του ΤΕΕ, όπου με κοίταξε αυστηρά –και είχε δίκιο.

Πάντοτε μπορούσε να σε εκπλήξει με την ριζοσπαστική του σκέψη, ακόμα και όταν του έλεγαν ότι έπαιρνε «δεξιές» θέσεις.

Είχε ευρύτητα πνεύματος, αλλά δεν έγινε ποτέ «βαρόνος». Έμεινε αντικομφορμιστής και γι’ αυτό πάντοτε δημιουργικός. Μπήκα στη διαδικασία να γράψω αυτό το σημείωμα, επειδή θεωρώ ότι αυτή τη στιγμή είναι αναντικατάστατος. Αξίζει να τον θυμόμαστε, γιατί έτσι θα αναδειχθούν καινούργια πρόσωπα, που θα έχουν μερικά από τα χαρακτηριστικά του Μιχάλη. Αυτά, που τούτη την περίοδο είναι σπάνια…

Η πορεία του Πρόδρομου Εμφιετζόγλου

Αυτές τις μέρες ο Πρ. Εμφιετζόγλου είναι στην επικαιρότητα, καθώς είναι ο βασικός μάρτυρας κατηγορίας εναντίον της πρώην διοίκησης του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) για χρηματισμό και εκβιασμό. Πρώτη φορά είχα ακούσει το όνομα του, περί το 1985. Ήταν ένας μικρός εργολάβος, αλλά με πάρα πολύ δύναμη. Είχε ιδρύσει την εταιρεία «Μηχανική» στη Θεσσαλονίκη, όπου είχε δώσει όλη του την ενέργεια, μετά ένα πολύ άσχημο ατύχημα (αρχές δεκαετίας ‘70) που τον είχε αφήσει παράλυτο στα κάτω άκρα.

Ο Πρ. Εμφιετζόγλου είχε τεράστια ενέργεια… Εκτόξευσε τη «Μηχανική» προς τα ύψη. Ο ίδιος ήταν πάντοτε εκρηκτικός, τον είχα γνωρίσει και κατάλαβα τι σήμαινε να «φορτώσει» για κάποια ιστορία...

Έμοιαζε πάντοτε Λακεδαιμόνιος, μόνος εναντίον όλων… Συνήθως, μόνος εναντίον των άλλων εργολάβων, έμπαινε πολύ δύσκολα στις συμφωνίες που έκαναν οι υπόλοιποι. Έγινε γνωστός στη δεκαετία του ‘90 για τρεις λόγους:
-Πήρε πολλά λεφτά από το χρηματιστήριο, πιθανόν πάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ.
-Ήταν πάντοτε εκρηκτικός κατά των υπολοίπων εργολάβων.
-Έγινε γνωστός από συλλογές έργων τέχνης (π.χ. το «Κρυφό Σχολειό»).

Έκανε μια άγρια «κόντρα» με τον Κ. Λαλιώτη για το Μετρό της Θεσσαλονίκης και μετά περίμενε την ανάληψη της κυβέρνησης από τη Νέα Δημοκρατία.

Αν κάτι έχει ενδιαφέρον για τα σημερινά, είναι ότι η «Μηχανική», μια εταιρεία που συνήθως ήταν μέσα στις 7-8 μεγαλύτερες κατασκευαστικές της χώρας, βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει περιοριστεί σημαντικά η κατασκευαστική της δραστηριότητα, ενώ από την άλλη έχει υποστεί μεγάλο πλήγμα από τις επενδύσεις real estate που είχε ξεκινήσει σε Ουκρανία, Ρωσία.

Είναι ένα παράδειγμα, που δείχνει το μεγάλο θέμα που υπάρχει σε πολλές παραγωγικές εταιρείες της Ελλάδας, οι οποίες έλαμψαν τη δεκαετία του ‘90. Δεν έχουν μόνο σημασία οι λόγοι, αλλά το ότι μειώνεται το κατασκευαστικό δυναμικό της χώρας, περιορίζονται οι παραγωγικές θέσεις εργασίας, συρρικνώνεται η επιχειρηματικότητα…

Τα παραπάνω δεν έχουν σχέση με τις καταγγελίες του κ. Εμφιετζόγλου κατά στελεχών του πολιτικού συστήματος και εμμέσως κατά ενός πρώην -και πολύ προβεβλημένου- υπουργού. Οι καταγγελίες θεωρούνται πολύ σοβαρές. Πέρα από αυτό, ένα μεγάλο μέρος του παραγωγικού δυναμικού της χώρας «έχει θέμα». Δεν έχει έννοια να του δοθεί φιλί της ζωής «με το ζόρι», όπως είναι επιπόλαιο να πούμε «δεν μας αφορά»…

Εκτός από τους ηγέτες-μάγκες, πού είναι οι ηγέτες-statesmen;

Οι δυτικές δημοκρατίες έχουν χτισθεί πάνω στην έννοια του ηγέτη-statesman (ΟΚ, και stateswoman, για να είμαστε, όχι απλώς politically correct, αλλά και ρεαλιστές). Του φιλόδοξου, ματαιόδοξου πολιτικού που αναζητά την εξουσία, έχοντας μια διαδρομή, όπου πάνω απ’ όλα επικρατεί η διάθεσή του να αναδειχθεί στο πεδίο της πολιτικής εξουσίας.

Είναι ολοφάνερο ότι μια πλευρά της κρίσης του πολιτικού μας συστήματος οφείλεται στο ότι οι πολίτες διαισθάνονται ότι αρκετοί Έλληνες πολιτικοί συνδυάζουν την καριέρα του πολιτικού με την σημαντική αύξηση των διαθεσίμων τους. Όλα αυτά περνούσαν απαρατήρητα όσο δημιουργούσαν τεχνητή αίσθηση ευμάρειας στο ευρύ κοινό οι μεγάλες «φούσκες» των τελευταίων ετών, δηλαδή:

-Του χρηματιστηρίου (1998-2000),

-Της Ολυμπιάδας (2000-2004),

-Των ΚΠΣ (1996-2006),

-Των ακινήτων (1995-2007).

Μία – μία, έσκασαν και τώρα βλέπουμε σε γιγαντοοθόνη πανελλήνιας προβολής τις συνέπειες… Η μια κατεύθυνση που μπορεί να πάρει η χώρα είναι να έχουμε ευκαιριακούς Μεσσίες, που θα είναι διάττοντες για 2-3 χρόνια, όπως συμβαίνει στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Βουλγαρία, κλπ. Η άλλη κατεύθυνση είναι να αναδειχθούν ηγέτες, που είτε έχουν περιουσία, είτε όχι, θα είναι ολοφάνερο πως είναι αφοσιωμένοι στην ματαιόδοξη διαδικασία της διαχείρισης της πολιτικής εξουσίας, χωρίς να μπλέκουν (με τη θέληση ή την ανοχή τους) σε αυτοκαταστροφικές μηχανές παραγωγής πολιτικού χρήματος.

Ακόμα και στην περίοδο μετά το 1974, η χώρα γνώρισε statesmen, άρα δεν είναι ουτοπία… Δεν ήταν πολλοί, αλλά άφησαν την σφραγίδα τους. Συνεπώς, είναι πιθανόν να μην έχει εξαφανιστεί το «είδος»... Άλλωστε, όλοι μας θα έχουμε υπόψη μας ορισμένα πολιτικά πρόσωπα αυτής της περιόδου, που είναι προσεκτικά και δεν το κάνουν κατά τύχη… Ανήκουν τουλάχιστον σε τρία από τα κόμματα, χειρίζονται την εξουσία με φιλοδοξία, αλλά παρά τα λάθη τους, φαίνεται ότι έχουν μέτρο, ότι βαδίζουν με κάποιες αρχές. Οι πολιτικοί που ακολούθησαν το πρότυπο του «μάγκα» μπορεί να έχουν πάρει ρίσκο…

*η φωτο είναι από το flickr*

George Clooney, o τελευταίος «σταρ του σινεμά»

Δουλεύοντας πάνω σε μια έρευνα για την πορεία των ανδρικών προϊόντων περιποίησης, συνειδητοποίησα ότι θεωρούσε τον George Clooney, ως το πιο πρόσφορο σημερινό ανδρικό πρότυπο. Μελετώντας ένα παλιότερο τεύχος του Time, που είχε εξώφυλλο τον Clooney, βρίσκω μια σημείωση της 15χρονης κόρης μου μέσα στις γραμμές που λέει «είναι θεός, καλέ».

Έχοντας απολαύσει ταινίες όπως το «Good night and Good Luck» και «Michael Clayton», έχει ενδιαφέρον το ερώτημα, πώς, μετά τα μαζικά πρότυπα των Tom Cruise και Brad Pitt, έρχεται στην επιφάνεια ένας star, που είναι μια πιο σοφιστικέ επιλογή. Είναι πολύ πιθανόν να χρησιμοποιεί και αυτός στρατιές από image makers, publicists, αλλά μάλλον έχει και κάτι παραπάνω:

-όντας γιος επιφανούς Αμερικανού πολιτικού, αντιλαμβάνεται ότι η σχέση με το κοινό δεν μπορεί να είναι μόνο αντικείμενο χειραγώγησης και πλαστής εικόνας,
-το πέρασμά του στη σκηνοθεσία έχει γίνει με επιλεγμένα έργα, που έχουν ενισχύσει την στόφα του star,
-απ’ ότι λέει το Time, απασχολεί λιγότερο με την προσωπική ζωή του, απ’ όσο οι περισσότεροι «ανταγωνιστές» του, ενώ η έκθεση στη δημοσιότητα είναι εξαιρετικά επιλεκτική.

Πιθανόν ο Clooney να είναι ο «καταλληλότερος» star σε μια εποχή, όπου ο George Bush κέρδισε τις εκλογές (με λιγότερες ψήφους!), αλλά ο Al Gore, ο «χαμένος», θα μείνει στην ιστορία με θετικά γράμματα.

Και η Angelina Jolie ασχολείται με τον Τρίτο Κόσμο, αλλά ο ακτιβισμός του Clooney στο Darfour θεωρείται πιο ειλικρινής και συμβατός με το profile του συγκεκριμένου star.

Μιλάμε, ασφαλώς, για show business. H διαφήμιση του Martini και του Lexus, μπορεί να είναι τα «καύσιμα» για να διατηρεί ο Clοoney τα τεράστια σπίτια του στο Los Angeles και στις ιταλικές λίμνες (Κόμο)…