Γιατί τα κόμματα δεν μπορούν να συνεργαστούν;

Mια ψυχολογική ερμηνεία της πολιτικής δυσπραγίας μέσα από τη συζήτηση με την Μαριαλένα Σπυροπούλου

Οι εκλογές της 6^ης Μαίου οδήγησαν σε μια κατάσταση, οπου σχεδόν κανένα κόμμα δεν είχε ειλικρινή διάθεση να συνεργαστεί με κάποιο αλλο. Η πιθανότητα να επαναληφθει αυτο και μετά τις εκλογές της 17^ης Ιουνίου μοιάζει εφιαλτική. Την ίδια στιγμή που σχεδόν σε όλες της χώρες της Ευρώπης (δυτικής και πρώτην Ανατολικής), οι χώρες κυβερνώνται απο συνασπισμους κομμάτων. Η ερμηνεία αυτής  της ελληνικής ‘ατμόσφαιρας’, ίσως δεν βρίσκεται μονο στη πολιτική επιστήμη ή στην ιστορία. Ζήτησα απο τη  Μαριαλένα  Σπυροπούλου, ψυχολόγο και ψυχοθεραπεύτρια, να φωτίσει μερικές πλευρές με τα εργαλεία της δικής της επιστήμης.


ΕΡΩΤΗΣΗ: Όλα σχεδόν τα κόμματα δηλώνουν το καθένα πολύ θετικό σε συνεργασίες, αλλά στο τέλος δεν συνεργάζεται κανένα με κανένα. Πώς μπορεί να το δει κανείς από τη σκοπιά των δικών σας επιστημών;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν άπτονται όλα της δικής μου επιστήμης, αν και είναι ενδεικτικός ο τρόπος που λειτουργούν τα κόμματα ως Οργανισμοί για να καταλάβουμε την παθολογία τους αλλά και μέρους της ελληνικής κοινωνίας. Ο πρώτος λόγος που δεν συνεργάζονται είναι ο καιροσκοπικός, τυχοδιωκτικός λόγος της μη ανάληψης ή της μη συμμετοχής στην ευθύνη της διακυβέρνησης. Βέβαια, από κάτω αυτό αναδεικνύει και την αδυναμία που έχει ο Έλληνας να αναλαμβάνει ευθύνες και να πληρώνει το τίμημά τους. Τώρα η θετική διάθεση μόνον υποκριτικά, ως διγλωσσία μπορεί να εκληφθεί.


ΕΡΩΤΗΣΗ:Όλες σχεδον οι χώρες της Δυτ. Ευρώπης, αλλά ακόμα και της πρώην Ανατ. Ευρώπης έχουν κατά κανόνα κυβερνήσεις συνεργασίας. Στην Ελλάδα αυτό συμβαίνει σπανίως. Υπάρχει κάτι στον ψυχισμό της χώρας που μπορεί να το φωτίσει;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν είμαι ειδική να μιλήσω για τις κυβερνήσεις συνεργασίες στην Ευρώπη ή στον κόσμο. Αυτό που μπορώ, όμως, να επισημάνω είναι ότι οι ώριμες κοινωνίες συνεργάζονται. Όσο πιο ανώριμος είναι ένας λαός, ένα άτομο, μια οικογένεια, ένα κόμμα, τόσο δυσκολεύεται να συμπορευτεί και να βρει κοινούς τόπους. Το άλλο σημαντικό για την Ελλάδα εξαπλώθηκε μετά τη δεκαετία του ’80. Αρκετά  κόμματα από φορείς ιδεών έγιναν πελατειακά, κόλποι για να μοιράζουν δουλειές και ρουσφέτια. Αυτό εξέθρεψε και το ιδιωτεύειν. Το να ενδιαφέρεσαι μόνο για τη δική σου μοίρα, άσχετα από το κοινωνικό καλό. Όταν, λοιπόν, διατηρείς μεγάλο πελατολόγιο νιώθεις αλαζονικός για να καταδεχτείς να συνομιλήσεις με κάποιο μικρότερο κόμμα. Αλλά και να συνεργαστείς με ποιο διακύβευμα; Τη σωτηρία της χώρας; Αφού το μόνο που σε ενδιαφέρει είναι η σωτηρία των ψηφοφόρων σου; Δυστυχώς, για να συνεργαστείς πρέπει να έχεις κάνει την υπέρβαση από το εγώ στο εμείς. Όχι μόνο εσύ ως κόμμα, αλλά και οι ψηφοφόροι. Οι Έλληνες σε μεγάλο βαθμό όπως δεν είναι φίλαθλοι, αλλά οπαδοί, έτσι δεν είναι πολίτες, αλλά ιδιώτες. Και δεν είναι τυχαία η αγγλοσαξωνική λέξη-δάνειο «idiot».


ΕΡΩΤΗΣΗ:  Οι πιο βαθιές αντιθέσεις και δυσκολίες συνεργασιών βρίσκονται μέσα στα όρια της ίδιας παράταξης (είναι περίπου αδύνατον να συνεργαστεί ένα κόμμα της Αριστεράς με άλλο της Αριστεράς, το ίδιο συμβαίνει και στην  Κεντροδεξιά). Η εξήγηση είναι μόνον πολιτική ή υπάρχουν και ερμηνείες που έχουν σχέση με το ψυχισμό των πολιτών αυτής της χώρας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Τα στενά όρια δημιουργούν ασφυκτικό πλαίσιο και δεν αφήνουν περιθώρια για ελιγμούς. Ιδίως όταν το παιχνίδι είναι συγκεκριμένο και μοιρασμένο. Οι Έλληνες λένε στο ένα τους αυτί ότι έχουν ιδεολογία και στο άλλο τους παρακαλάνε για μια δουλίτσα στο άνεργο παιδί τους. Ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Όχι φυσικά όλοι. Η διαστρέβλωση της αλήθειας και της συνείδησης έχουν καλλιεργηθεί από την οικογένεια. Η Ελληνίδα μητέρα, όσο και εάν μας φαίνεται παράξενο, δεν είναι μια καλή μητέρα. Είναι ένα πρόσωπο ασφυκτικό, ελεγκτικό και έχει διαστρεβλώσει τις δικές της ανάγκες επειδή δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει, μεταθέτοντάς τις στις ανάγκες των παιδιών της. Είναι ένας φαλλοκρατικός μαστός. Τροφός αλλά και φορέας εξουσίας. Δεν μοιάζει με τις ελπίδες που στήριξαν οι Έλληνες στο «μαστό» του Δημοσίου; Και επειδή μεγαλώσαμε με διαχωριστικές γραμμές, ο εχθρός δεν είναι ο ξένος, αλλά ο συγγενής…


ΕΡΩΤΗΣΗ: Όταν με ρωτούν πολιτικοί ηγέτες ή κόμματα, αναφέρω ότι έχουν ανάγκη πρωτίστως συμβουλών απο κάποιον των δικών σας επιστημών και δευτερευόντως κάποιον της δικής μου 'τέχνης' (επικοινωνία). Αντιδρούν επιθετικά, θεωρώντας ότι τους λέω ότι είναι άρρωστοι. Πού κάνω εγώ λάθος ή πού κάνουν αυτοί λάθος;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Μάλλον εσείς κάνετε λάθος, που θέλετε να ανοίξετε τα μάτια σε κάποιον που παίρνει χρόνια επίδομα τυφλού. Το «ξέρεις ποιος είμαι εγώ, ρε» δεν είναι μια τυχαία ρήση. Αντικατοπτρίζει το σύμπλεγμα μεγαλείου αλλά και κατωτερότητας που χαρακτηρίζει σε μεγάλο βαθμό μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, άρα και τα κόμματα. Η αίσθηση ότι είμαι σπουδαίος, απευθείας απόγονος του Χρυσού Αιώνα, σε συνδυασμό με την υποτέλεια των 400 χρόνων δημιούργησαν έναν συνδυασμό εκρηκτικό. Άλλωστε, οι Έλληνες ως τώρα θεράπευαν τα προβλήματά τους με τον ήλιο. Έτσι ξόρκιζαν τα ελαττώματά τους. Δεν είναι μαθημένοι να κοιτούν μέσα τους. Τώρα, αρκετά  κόμματα έχουν συσταθεί για διαφορετικούς λόγους από αυτούς που φανταζόμαστε. Το να τους πεις, λοιπόν, ότι πρέπει να δείτε τη δομή σας, εάν είναι υγιής και λειτουργική, αυτό σημαίνει ότι θα βγει το πρόβλημα στην επιφάνεια. Και ενδεχομένως θα διαλυθούν. Για αυτό είναι φοβικά απέναντι στις αλλαγές. Εδώ βλέπουμε κόμματα να κατακρημνίζονται στις εκλογές, και πάλι να μιλούν σαν να μη συμβαίνει τίποτα.

Πόσες είναι οι μέχρι τώρα πραγματικές μεταρρυθμίσεις;

Κινδυνεύουμε να χάσουμε τη μπάλα…
Το θέμα μας, τουλάχιστον σύμφωνα με το 80% των πολιτών της χώρας, δεν είναι μόνο να ‘κόψουμε’ επενδύσεις, αλλά να κάνουμε μεταρρυθμίσεις. Έχουν περάσει κοντά 9 μήνες από τις εκλογές και 5 μήνες απ’ όταν η ΕΕ μας έβαλε το μαχαίρι στο λαιμό. Προσπάθησα να κάνω έναν απολογισμό και δεν θυμάμαι πολλά περισσότερα από αυτά που άκουσα σχετικά πρόσφατα, τα οποία είναι:

ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΝΟΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: Επιχειρεί να κλείσει δεκάδες 'τρύπες' (μαύρες και γκρίζες) , που οδηγούσαν την εκπαίδευση να λειτουργεί εκτός λογικής και -συχνά- εκτός νόμων. Δυστυχώς, στο ευρύ κοινό έχουν περάσει μόνο θέματα όπως η βάση του 10 για εισαγωγή στα ΤΕΙ. Η εφαρμογή των μη ευρέως γνωστών αλλαγών του νόμου θα κριθεί και στο κατά πόσον θα χτιστούν συμμαχίες ενάντια στις μεσαιωνικές ή τριτοκοσμικές 'πρακτικές' που επιχειρεί να αλλάξει.

ΠΕΝΤΕ ΕΡΓΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ: Τα παρακολουθεί ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, αλλά τι να πρωτοπαρακολουθήσει; Ο έλεγχος της αγοράς των καυσίμων ή των δαπανών για περίθαλψη και ασφαλιστικά ταμεία, ιδίως το δεύτερο, δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ζήτημα επιβίωσης της χώρας. Ο Γ.Α. Παπανδρέου και μια μικρή ομάδα ανθρώπων επιχειρούν να τα υλοποιήσουν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν ενδιαφέρονται διόλου τα υπουργεία που αφορούν αυτά τα έργα.
Ο Ειδικός Γραμματέας Ψηφιακής Σύγκλισης Αντώνης Μαρκόπουλος, επικεφαλής του φορέα που χειρίζεται τα κονδύλια για υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ψηφιακού εκσυγχρονισμού της χώρας, διακηρύσσει ότι το μέχρι τώρα μοντέλο δεν πάει άλλο. Πόσοι το έχουν αντιληφθεί, εκτός ίσως, από εκείνους που είναι αντίθετοι σε τέτοιες αλλαγές; Η ανατροπή του μοντέλου θα προχωρήσει, γιατί δεν μπορεί να γίνει αλλιώς, αλλά και γιατί οι άνθρωποι που έχουν την ευθύνη είναι focused και δεν είναι τυχαίοι. Πόσο γρήγορα θα γίνει; Σε τί βάθος; Και εδώ θα παίξουν ρόλο οι συμμαχίες...

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ, ΕΝΙΑΙΑ ΑΡΧΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ: Όποιος είχε την ευκαιρία να ακούσει τον καθηγητή Διομήδη Σπινέλλη, γενικό γραμματέα του Taxis, αποκτά μια κάποια αισιοδοξία πως δεν είναι όλα 'κωλυόμενα' ή σε αδιέξοδο. Το καταλαβαίνεις ότι είναι από αυτούς που θα δηλώσουν αμέσως παραίτηση, μόλις οι συντεχνίες ή το 'πολιτικό κόστος' νοθεύσουν τον εξορθολογισμό. Φαίνεται να υπάρχει πρόγραμμα, όρεξη, αρχές. Ωστόσο, και εδώ πολλά θα κριθούν από τους συσχετισμούς και τις συμμαχίες: πόσοι πολίτες, σε μια χώρα που απεχθάνεται τα Communities, θα ρίξουν λίγο βάρος, κόντρα σε πρακτικές και υπόγειες διαδρομές που ευνοούν τη φοροδιαφυγή και την έλλειψη κάθε λογοδοσίας στο δημόσιο;
Μπορεί να γίνονται και άλλα πολλά, αλλά να μου διαφεύγουν.

MEDIA: Ο αχανής αυτός χώρος έχει αφεθεί να περιορισθεί δια της μεθόδου της ασφυξίας. Ωστόσο η αγωνία αρκετών media, γίνεται υπερβολή, πανικός ή και έλλειμμα ενημέρωσης. Όσο για την ΕΡΤ, όλοι έχουμε μάτια και βλέπουμε, έστω και με ένα ημερήσιο ζάπινγκ των 5'.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Μπορούν να γίνουν πολλά…


ΣΤΕΛΕΧΩΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΥ: Ίσως αποδειχθεί το πιο αδύνατο σημείο της κυβέρνησης. Ο Γ.Α. Παπανδρέου έκανε αρκετά βήματα στη στελέχωση του κυβερνητικού σχήματος, ωστόσο στα 'παρακάτω' επίπεδα επικρατούν σε αρκετές περιπτώσεις κριτήρια και μέθοδοι που θυμίζουν 1998 ή 2002. Το κόστος είναι πολύ μεγάλο.

ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ: Χρειάζεται ταχύτερο πλάνο, γιατί η εγκατάσταση διοικήσεων σε οργανισμούς που θα απορροφηθούν, σημαίνει ότι οι διοικήσεις αυτές, θα αντισταθούν στην συγχώνευση.

*photo via flickr*

Νησίδες που δείχνουν προς ένα νέο μοντέλο Ελλάδας του 2012

Υπάρχουν κάποιες νησίδες γύρω μας, που μπορεί να δώσουν μια ιδέα για τις κατευθύνσεις, απόπου θα δημιουργηθούν ξανά καινούργιες εστίες ανάπτυξης και δημιουργικότητας. Συνάντησα κορυφαία στελέχη μια ελληνικής εταιρείας και μου έκαναν εντύπωση τα εξής στοιχεία:

1. εντός της χρονιάς θα κάνει προσλήψεις 100 περίπου ατόμων, δηλαδή θα αυξήσει το προσωπικό του κατά 15%

2.η ανάπτυξή του προέρχεται από εξαγωγές

3.είναι πολύ χαμηλού προφίλ. Εταιρείες με αντίστοιχα χαρακτηριστικά βγήκαν εκτός τροχιάς το 1999 από το χρηματιστήριο ή και γιατί οι ιδρυτές τους γοητεύτηκαν από τη διαπλοκή, που αποδεικνύεται ταξίδι χωρίς επιστροφή

4.σχεδιάζει να πραγματοποιήσει επενδύσεις στην Ελλάδα

5. εχει διατηρήσει, σε αντίθεση με έλληνες ανταγωνιστές της, ένα μοντέλο λειτουργίας χαμηλού κόστους, που επιτρέπει να μπορεί να διεκδικει δουλειές τώρα που πολλές εταιρείες θα έχουν πρόβλημα να κατεβάσουν το κόστος τους.(Στη συγκεκριμένη περίπτωση το χαμηλότερο κόστος δεν οφείλεται σε μικρότερες αμοιβές προσωπικού, αλλά σε συγκεκριμένες επιλογές των μετόχων, όπως πχ να εργάζονται σε ένα αξιοπρεπές αλλά πολύ λιτό κτήριο και γενικά σε ένα μοντέλο λειτουργίας που δεν έχει καμμιά σχέση με τις ελληνικές κιτσογκλαμουριές που έφεραν η τέσσερις φούσκες: του Χρηματιστηρίου, του ΚΠΣ, της Ολυμπιάδας και των ακινήτων).

Σε αυτές τις δύσκολες στιγμές, που αρκετά πράγματα θα εξελλίσσονται γύρω μας προς το χειρότερο, θα είναι απολύτως χρήσιμο να εντοπίσουμε ορισμένα καινούργια πρότυπα. Θα ειναι πολύτιμο να φωτίσουμε κάποια μοντέλα συμπεριφορών και επιχειρήσεων, που θα δείχνουν πως υπάρχουν ευκαιρίες μέσα στην κρίση. Αναζητούνται τα νέα μοντέλα παραγωγικών ανθρώπων και δημιουργικών μονάδων, που -επιτέλους- θα μας εμπνεύσουν και θα μας παρασύρουν προς το καλύτερο.

Η παραπάνω περίπτωση δεν είναι μοναδική. Εχω την τύχη να συναντώ σχεδόν κάθε μέρα δημιουργικούς ανθρώπους και παραγωγικές μονάδες. Οταν αξίζει τον κόπο, χωρίς να παραβιάζω την δέσμευση εμπιστευτικότητας, θα μοιράζομαι μαζι σας εκείνα τα στοιχεία που μπορουν να μας κάνουν βάσιμα πιο αισιόδοξους. Εχετε και εσείς κάποια τέτοια περίπτωση; Εχετε κάποια συμπληρωματική ή κάποια καλύτερη ιδέα;

*photo via flickr*

Η κρίση και πώς μπορεί να γίνει ευκαιρία για την Ελλάδα

Ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου έχει δεχτεί πάνω από 170 αιτήματα για συνεντεύξεις, από ΜΜΕ των πιο απίθανων χωρών. Η κρίση έχει δημιουργήσει αρνητική δημοσιότητα για την Ελλάδα σε όλο τον κόσμο και έχουν πληροφορηθεί για την ύπαρξη της χώρας μας πληθυσμοί και άτομα που δεν ήξεραν καλά-καλά πού βρίσκεται και αν υπάρχει στο χάρτη.

Είναι προφανές ότι η κρίση είναι άγρια και πως, κατά πάσα πιθανότητα, το τίμημα θα είναι πολύ σκληρό (αύξηση ανεργίας, μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος, δυσφήμιση ο,τιδήποτε του ελληνικού σε όλα τα μήκη και τα πλάτη κλπ). Παρόλα αυτά οι ηγέτες αυτής της χώρας που έχουν διάθεση να το παλαίψουν, μπορουν να βρουν σοβαρούς λόγους για να κινητοποιήσουν το 5-10% των κατοίκων αυτής της χώρας (μεταξύ τους και μετανάστες που θέλουν και αυτοί να βάλουν πλάτη), μια κρίσιμη μάζα ικανή να κάνει κάποια διαφορά.

Να θυμηθούμε αυτό που έλεγε ο John Kennendy και το χρησιμοποιούμε οι περισσότεροι που ασχολούμαστε με το crisis management: «κρίση είναι η άλλη πλευρά της ευκαιρίας». Ναι, υπό κατάλληλες προϋποθέσεις μια κρίση μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία. Αυτό δεν θα συμβεί από μόνο του… Για να δούμε μερικά ψηφία της ευκαιρίας:

1.Κινητοποίηση των Ελλήνων της διασποράς. Οι περισσότεροι έχουν μια ρομαντική αντίληψη για τη χωρά, ωστόσο μπορούν να στρατευθούν, εάν τους δοθεί πλάνο και στόχος. Τα τελευταία 20-30 χρόνια δεν έγινε καμία σοβαρή προσπάθεια να οργανώσουμε αυτή τη σημαντική δύναμη του ελληνισμού.

2.Αξιοποίηση του φιλελληνισμού. Δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει στην υφήλιο, απλώς το ελληνικό κράτος του έστρεψε την πλάτη την τελευταία 50ετία. Θυμάμαι την πίκρα ενός πολιτιστικού ακολούθου ελληνικής πρεσβείας, όταν μου διηγείτο πως το τότε υπουργείο Εξωτερικών τον υποχρέωσε να ξοδέψει όλο τον ετήσιο προϋπολογισμό του για να στηρίξει την υποψηφιότητα της… Άννας Βίσση στη Eurovision. Αντί να τον αφήσουν να στηρίξει ενέργειες για την διάδοση του ελληνικών πολιτιστικών δράσεων και προϊόντων.

3.Οργάνωση της σχέσης της χώρας με τα media. Η καταστροφική τελευταία τριετία έχει δυσφημίσει τη χώρα παγκοσμίως, καθώς δεν πλήρωνε τα διαφημιστικά προγράμματα που καταχωρούσε ο ΕΟΤ στο εξωτερικό. Τα διεθνή media έχουν χώρο να μας αφιερώσουν, αν επικεντρωθούμε στην ανάλυση της οικονομικής κατάστασης, χωρίς να κάνουμε γενικευμένες επιθέσεις εναντίον άλλων χωρών για επεισόδια που προέρχονται από μεμονωμένα ΜΜΕ ή κατευθύνσεις (π.χ., περιοδικό Focus).

4.Ανασύνταξη των πρεσβειών και των διπλωματικών αποστολών. Λίγο-πολύ είναι γνωστό πως υπάρχουν τεράστια περιθώρια βελτίωσης της λειτουργίας των κατά χώρα πρεσβειών.

Ο κατάλογος είναι μεγάλος και είναι βέβαιο πως αν κάποιο κυβερνητικό όργανο επιδιώξει να κάνει μια καταγραφή, θα εντοπίσει πολύ περισσότερες ευκαιρίες.

Δημόσιοι υπάλληλοι εναντίον επιχειρηματιών, επιχειρηματίες εναντίον πολιτικών

Η κρίση θα παραμείνει κρίση και δεν θα μετατραπεί σε ευκαιρία, εάν δεν μπουν κανόνες και δεν μπει τάξη στις υποχρεώσεις κάθε επαγγελματική κατηγορίας και κάθε ατόμου. Ορισμένοι εκπρόσωποι των δημοσίων υπαλλήλων ζητούν να πληρώσουν οι «βιομήχανοι και η πλουτοκρατία». Αποσιωπούν ότι αυτό δεν αρκεί, καθώς οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Ελλάδα είναι περίπου διπλάσιοι άλλων χωρών και το παραγόμενο έργο είναι γνωστό σε όλους μας.

Οι εκπρόσωποι επιχειρηματιών, από την άλλη πλευρά, που θεωρούν ότι για όλα φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι (και αυτοί που τους διόρισαν), ξεχνούν ότι ένα μέρος κάποιων που θεωρούνται «επιχειρηματίες», έχουν πελάτη σχεδόν αποκλειστικά το κράτος, με τις γνωστές διαδικασίες.

Τέλος, απ’ όλες τις πλευρές τονίζεται ότι αν δεν δώσουν οι πολιτικοί πρώτοι το παράδειγμα, δεν μπορούν να ζητούν από την υπόλοιπη κοινωνία «θυσίες» για προβλήματα, στην διόγκωση των οποίων ορισμένοι πολιτικοί έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη.

Δεν είμαστε ρομαντικοί… Κανείς ή ελάχιστοι σε αυτή τη χώρα, θα προσέλθουν μόνοι τους και θα αυτοπεριορισθούν. Η όποια μείωση προνομίων και έκνομων συμπεριφορών, θα γίνει (γίνεται ήδη) μέσα από άγριους διαγκωνισμούς και αλληλοκατηγορίες. Η δυσάρεστη κατάσταση αυτή θα συνεχισθεί σε αυτό το κλίμα, εκτός αν αναδειχθούν Ηγεσίες που θα σταθούν πάνω από τα πράγματα. Θα είναι οι ίδιες ηγεσίες που θα μετατρέψουν την κρίση σε ευκαιρία.

Ευτυχισμένο το 2011. Ποιες οι χαραμάδες αισιοδοξίας

Η κυνική ματιά θα έλεγε ότι, εφόσον είναι χαμένο το 2010, ας δώσουμε ευχές για το 2011, που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να πιάσουν τόπο. Μια πιο δημιουργική ευχή είναι: «Καρτερικό και δημιουργικό 2010, χαρούμενο το 2011». Αυτή η κατεύθυνση μου ταιριάζει περισσότερο, δεν χρειάζεται άλλη μιζέρια για το όντως προβληματικό 2010.

Πράγματι, υπάρχουν προϋποθέσεις ώστε το 2011 να είναι χαρούμενο, αφού καταφέρουμε να είναι η χρονιά που αρχίζει τώρα δημιουργική και καρτερική. Πέρα από τα σημάδια κρίσης και κατάπτωσης που υπάρχουν γύρω μας, μπορούμε να δούμε τα σπέρματα της προσδοκίας , του καινούργιου που φυτρώνουν γύρω μας. Η χώρα μάλλον διαγράφει ένα L και όχι ένα V, δηλαδή μετά την κρίση το επίπεδο της Ελλάδας, αλλά και πολλών από εμάς, θα είναι χαμηλότερο απ’ ότι πριν.

Έχει μια θετική πλευρά αυτή η απότομη προσγείωση: ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας ζούσε αρκετά πάνω από τις δυνατότητές του, είτε παίρνοντας δάνεια από το μέλλον των παιδιών, είτε απαλλοτριώνοντας μέρος του περιβάλλοντος που και αυτό ανήκε στα παιδιά μας (αψευδής μάρτυρας ότι βάλαμε μέρος της δημόσιας, φυσικής αξίας στην τσέπη μας, η κατάσταση της Αθήνας).

Για να μην μιλάμε στον αέρα, ας δούμε μερικές από τις τάσεις ή τις διεργασίες που δίνουν βάσιμες ελπίδες:

-Πολλά παιδιά της νεότερης γενιάς έχουν πολύ περισσότερα προσόντα απ’ ότι οι προηγούμενες γενιές και έχουν μάθει, μέσα στην κρίση, να είναι λιγότερο απαιτητικά απ’ όσο εμείς οι παλιότεροι που ξεκινήσαμε λιτοδίαιτοι και στην πορεία χάσαμε το λογαριασμό. Αυτά τα νέα παιδιά, έχω την τύχη να το βλέπω κάθε μέρα, μπορούν να φέρουν, λόγω μυαλού και προσόντων, την καινοτομία και το ρεαλισμό που έχει ανάγκη η χώρα, για να αναθερμάνει την παραγωγική της βάση και να ηρεμήσει τον κοινωνικό της ιστό.

-Οι σημερινοί μαθητές μας δείχνουν ότι θα αντιδράσουν με κάθε τρόπο στην διάλυση της παιδείας και των δημόσιων αγαθών. Μπορεί να το κάνουν άτσαλα, αλλά κάτι θέλουν να πουν. Να τα εμποδίσουμε να κάνουν ζημιές στις περιουσίες πολιτών, αλλά να ακούσουμε το μήνυμά τους, γιατί είναι και καθαρό και ηχηρό. Μας έχουν πιάσει από το λαιμό και ζητούν διέξοδο και ανάληψη ευθυνών. Δεν τους αρκεί ένα ακόμα «δόλωμα»: πχ ότι έχουμε ένα σχέδιο να εκβιάσουμε την κοινωνία (ή να λαδώσουμε ένα δήμο), να πάρουμε ένα πονηρό επίδομα (ή ένα έργο), για να τους αγοράσουμε αυτοκίνητο και ακριβό κινητό.

-Δεκάδες επιχειρηματίες, είτε γιατί πιέζονται από την κρίση, είτε επειδή είναι του χαρακτήρα τους, ψάχνουν με επιμονή καινούργιες διεξόδους για να βρουν ένα καινούργιο, υγιές μοντέλο για την εταιρεία τους. Έχω εντυπωσιαστεί από τη δύναμη κάποιων από αυτούς, που, παρότι είναι ήδη πολύ ευκατάστατοι, πήραν τα αεροπλάνα για «εξωτικές» χώρες (π.χ., Αίγυπτο, Σκόπια), προκειμένου να βρουν καινούργιες αγορές. Να μην ξεχνάμε, λοιπόν, ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει μόνο επιχειρηματίες, που απογειώθηκαν από το Χρηματιστήριο ή αποφεύγουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.

-Εκατοντάδες στελέχη του δημόσιου τομέα αντιδρούν στο κλίμα της απαξίωσης, της ομηρίας του πολίτη και της διαφθοράς Δεν γνωρίζω ποιο είναι το ποσοστό τους, αλλά σε όποια υπηρεσία και να ψάξετε (εκτός από 3-4 περιπτώσεις υπηρεσιών, που τις ξέρουμε όλοι), θα βρείτε στελέχη, που από αξιοπρέπεια και αισθητική «χαλάνε την πιάτσα».

-Ακόμα και στο σώμα των πολιτικών υπάρχουν περιπτώσεις που δεν νοιώθουν άνετα όταν ο κάθε βουλευτής κοστίζει στον φορολογούμενο 45.000 ευρώ το μήνα, αν αληθεύει μια ανάλυση που διάβασα. Οι ανατροπές που έφεραν τόσο η εκλογή του Γ. Α. Παπανδρέου, όσο και του Α. Σαμαρά, δείχνουν ότι η ελληνική κοινωνία γίνεται πιο ανοικτή και αλλάζει τους ηγέτες με πολύ συνοπτικότερες διαδικασίες, απ’ ότι παλιότερα. Άρα, όσοι πολιτικοί διαθέτουν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης ίσως αντιληφθούν ότι δεν αρκεί να τους λιβανίζει η τηλεόραση. Αν δεν πάρουν ριψοκίνδυνες αποφάσεις, τότε ο πολίτης θα τους αντικαταστήσει με κάποιον σαν τον Γ. Παπανδρέου, που όλοι οι αναλυτές έλεγαν ότι δεν θα γίνει ποτέ πρωθυπουργός, ή σαν τον Α. Σαμαρά, που οι επαΐοντες είχαν αποκλείσει κάθε περίπτωση να γίνει αρχηγός της ΝΔ.

Να το πάρουμε απόφαση, λοιπόν, ώστε να επιλέξει ο καθένας από εμάς τις αξίες, τα μείζονα, αυτά που θέλει να προφυλάξει από το τσουνάμι. Να διαλέξει τους φίλους και τους αντιπάλους του -δεν μπορεί να αλληλοκολακευόμαστε όλοι, με ολοφάνερο στόχο να βάλουμε χέρι όλοι μαζί στα δημόσια αγαθά.

*photo via flickr*

Ενδιαφέροντα αναγνώσματα για θέματα που «κεντρίζουν»

Οι μέρες του Πάσχα –που μόλις πέρασαν…- είναι ιδανικές για όσους αγαπούν τη μελέτη και το διάβασμα. Ένα μικρό απάνθισμα από τη δική μου περιδιάβαση, σε μια χρήσιμη αναλογία με εδέσματα και συντροφιές. Οι επιλογές μου, κάποιες από σύμπτωση, άλλες από βιβλία ή αρχεία που περίμεναν καιρό, ακολουθούν…

«Grown Up Digital»
Οι ελίτ και οι ισχυροί που αγνοούν τη νέα γενιά, τη Net Generation, παίρνουν ρίσκο εάν δεν διαβάσουν το βιβλίο του Don Tapscott «Grown Up Digital», ο οποίος είναι ο συγγραφέας του πολύ επιτυχημένου «Wikinomics». Ο Tapscott πραγματοποίησε έρευνα σε 11.000 νέους και τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Συνιστάται ιδιαίτερα σε κορυφαίους decision makers, είτε είναι πολιτικοί, είτε επιχειρηματίες/top management. Οποίοι συνεχίζουν να αγνοούν τις τάσεις στην Net Generation, παίρνουν το ρίσκο να απωλέσουν σύντομα μέρος της ακτινοβολίας τους.

Ψηφιακός Δαρβινισμός
Για τις δύο τάσεις στο marketing ως προς την κρίση, σας έχουμε ήδη μιλήσει: η μια πρεσβεύει ότι η κρίση είναι συγκυριακή και ότι όλα θα γίνουν περίπου όπως ήταν πριν, όταν αρχίσει η ανάκαμψη. Η άλλα τοποθέτηση, θεωρεί ότι τελείωσε το μοντέλο του marketing (και της διαφημιστικής καμπάνιας), όπως την ξέραμε. Το περιοδικό Strategy+Business της γνωστής εταιρείας συμβούλων Booz & Co (παλαιότερα γνωστής ως BooZ Allen), που έχει κατ' επανάληψη δουλέψει και στην Ελλάδα (πχ με την Εθνική), δημοσιεύει ένα πολύ τεκμηριωμένο άρθρο με τίτλο «Ψηφιακός Δαρβινισμός».

Η βιώσιμη ανάπτυξη ως στρατηγική ανάγκη των εταιρειών
Ακόμα και τώρα πολλές εταιρείες αντιμετωπίζουν την υποχρέωσή τους απέναντι στη φύση και τις επόμενες γενιές, ως αναγκαίο κακό. Μερικές εταιρείες μάλιστα είχαν προσφύγει σε διάφορες επιφανειακές ενέργειες τις οποίες πρόβαλαν στα πλαίσια της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (CSR). Oι ενδιαφερόμενοι, είναι χρήσιμο να μελετήσουν το σχετικό άρθρο του Strategy+Business. Σε περίοδο οικονομικής κρίσης θα είναι ακόμα πιο δύσκολο να πειστούν οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις να επενδύσουν με προοπτική και με σχέδιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Από την άλλη πλευρά, η υπερβολή εναντίον του περιβάλλοντος δεν αφήνει περιθώρια. Το άρθρο εξηγεί γιατί και πώς και πόσα και πού θα βρείτε τις πιο έγκυρες πηγές.

Ως εκ θαύματος
Και κάτι εκτός επαγγελματικής ή πολιτικής ατζέντας: τo βιβλίο του ηθοποιού Κωνσταντίνου Τζούμα (που κάνει και πολύ καλές εκπομπές στο ραδιόφωνο) «Ως εκ θαύματος» (εκδόσεις Καστανιώτη). Φάρσες μαθητών στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 με φόντο το Κολωνάκι εκείνης της εποχής. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, είναι το αυτοσαρκαστικό ύφος του Κωνσταντίνου Τζούμα και οι σκηνές, σαν από επίκαιρα, από μια εποχή που δεν θα γυρίσει ποτέ ξανά…

Πέντε μύθοι για τις επιχειρήσεις που πλήττονται από την κρίση

Στην Ελλάδα έχουμε μόνο δύο μύθους γι’ αυτό το θέμα. Διαμετρικά αντίθετους. Ο πρώτος λέει ότι «για τις ζημιές που υφίστανται οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα από την κρίση, την ευθύνη έχει το Κράτος». Ο ακριβώς αντίθετος μύθος αναφέρει ότι «για τα πάντα φταίνε οι Έλληνες επιχειρηματίες, που είναι όλοι τους άπληστοι και πρόχειροι».

Μια πιο ψύχραιμη ανάλυση, από βρετανική (ηλεκτρονική) πένα, καταγράφει πέντε μύθους, μέσω των οποίων επιχειρείται να βρουν άλλοθι οι επιχειρήσεις.

Α. Βγενόπουλος, πιο χρήσιμη η Ολυμπιακή από τον ΠΑΟ…

Θα ακούσετε πολλά αυτές τις μέρες για την πρόταση του Α. Βγενόπουλου σχετικά με την εξαγορά της Ολυμπιακής από την MIG. Αρκετοί θα τον λιβανίζουν, ενώ κάποιοι άλλοι θα δηλώνουν την αντίδρασή τους για την κίνηση του ηγέτη της MIG, επειδή θα ήθελαν να αποφύγουν να κάνουν κριτική σε ένα τόσο ισχυρό και ικανό δημόσιο πρόσωπο.

Πέρα απ’ όλα αυτά, τα συνήθη στην κουτσομπολίστικη σκηνή του δημόσιου διαλόγου στην Ελλάδα, υπάρχει και μια άλλη πτυχή: ακόμη και οι άσπονδοι φίλοι του θα παραδεχθούν ότι ο Α. Βγενοπουλος ανεβάζει τον πήχη του πολιτικού παιγνιδιού. Σε μια χώρα όπου οι είναι πολύ λίγοι οι statesmen, και πολλοί επιχειρηματίες ψάχνουν μόνο το γρήγορο κέρδος, χωρίς επενδύσεις, ο Α. Βγενόπουλος κάνει δημόσιες παρεμβάσεις που έχουν λίγο πιο μακρινό ορίζοντα.

Οι πιο πολλοί επιχειρηματίες θα έβλεπαν την ενίσχυση της επιρροής τους με την αγορά κάποιας ποδοσφαιρικής ομάδας (μαζί με τους χουλιγκάνους της) ή την επέκτασή τους σε επιχειρήσεις ψυχαγωγίας. Ο Βγενόπουλος φλερτάρισε με την ΠΑΕ ΠΑΟ, αλλά πήρε μόνο μια «φέτα» από τις πέντε. Κέρδισε κάποια επιρροή, αλλά απέφυγε να γίνει το αφεντικό του ΠΑΟ και να ασχολείται με το Μπ. Βωβό, την πολεοδομία και τη διαιτησία.

Όποιος ενδιαφέρεται για το πώς θα είναι η Ελλάδα μετά από τρία χρόνια, είναι βέβαιο ότι αντιλαμβάνεται ότι ο μέτοχος της Ολυμπιακής θα έχει ισχυρότερη επιρροή από τον Πρόεδρο μιας ΠΑΕ. Κάποιοι, βέβαια, θα πουν ότι ο Βγενόπουλος έκανε την πρόταση, προσβλέποντας ότι θα του επιτεθούν οι συνδικαλιστές της Ολυμπιακής και θα βρει μια δικαιολογία για να αποσυρθεί.

Ακόμα και αν συμβαίνει αυτό, τότε και πάλι ο αντιπρόεδρος της MIG ανεβάζει τον πήχη του επιχειρηματικού και του πολιτικού παιγνιδιού. Μακάρι άλλοι δέκα επιχειρηματίες να κάνουν αντίστοιχες «πονηρές» προτάσεις και δέκα πολιτικά στελέχη πρώτης γραμμής, να είναι σε θέση να διαχειριστούν τέτοιες κινήσεις…

Ο Α. Βγενόπουλος αλλάζει την ατζέντα, θέτοντας κεντρικά θέματα που επηρεάζουν την πορεία της χώρας. Όποιοι θεωρούν ότι ο ισχυρός άνδρας της MIG έχει άλλα κίνητρα, ας κάνουν «αντιπροσφορά»… Να ρίξουν τις δικές τους προτάσεις, που θα είναι πέρα από τη μιζέρια που παίζεται κάθε μέρα σε εθνική προβολή από τα κανάλια, με κύριους πρωταγωνιστές αρκετούς από αυτούς που θα έπρεπε να αναβαθμίζουν την ατζέντα.

Η κρίση, ποια κρίση; Δύο σκηνές από τον πραγματικό κόσμο γύρω μας...

Χθες οι πολιτικοί αρχηγοί μίλησαν για την οικονομική κρίση και αυτή τη φορά απέφυγαν τη διατύπωση της άποψης ότι "δεν έχει έλθει ακόμα στην Ελλάδα". Η πολιτική ατζέντα στην Ελλάδα διαμορφώνεται απ' όσους μπορούν να βγουν στο δρόμο. Υπάρχει, όμως, και μια άλλη πλευρά της χώρας. Ας δούμε δύο σκηνές...

ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ: εκδότης από την Αθήνα έλεγε προσφατα ότι επιχειρήσεις παίρνουν τηλέφωνο για να ζητήσουν αλλαγή ημερομηνίας για την κατάθεση της επιταγης περίπου 400 ευρω, με την οποία πληρώνουν κάποια συνδρομή. Διευθυντής τράπεζας, από θεωρούμενο ως "πλούσιο" νομό της περιφέρειας, σημείωνε ότι στο τοπικό κατάστημα σφραγιζονται καθημερινά επιταγές των 500 ευρώ.

ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΗ: να πάρουν πληροφορίες τα δύο μεγάλα κόμματα για τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Τι γίνεται αυτή τη στιγμή, σε μικρές εταιρείες των 10 ατόμων, σε λίγο μεγαλύτερες των 30 ατόμων και σε ακόμα μεγαλύτερες των 200 ατόμων. Δεν θα βγει κανένας από αυτούς να κλείσει το Σύνταγμα, όπως οι εργαζόμενοι στον πολλαπλώς και σκανδαλωδώς ευνοηθέντα Λαναρά...

Το ζήτημα για τα κόμματα εξουσίας είναι ότι όλοι αυτοί, που δεν μπορούν να βγουν στους δρόμους, ούτε έχουν τρόπο να ενταχθούν σε κάποια επιδότηση, εκπροσωπούνται στο δείγμα των (περισσοτέρων) δημοσκοπήσεων και -ασφαλώς- θα έχουν ψήφο στις ευρωεκλογές και στις εθνικές εκλογές.

Η σπουδή των κομμάτων να ευνοήσουν με επιδοτήσεις τις λίγες κατηγορίες που κάνουν διαδηλώσεις δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της κρίσης, που καθημερινά εντείνονται. Από το ψιλικατζίδικο της γειτονιάς, μέχρι τις μεσαίες επιχειρήσεις της περιφέρειας και τις μεγάλες της Αθήνας, συσσωρεύονται "εισφορές" στην ανεργία.

Με βάση όσους βγαίνουν στους δρόμους, πράγματι η κρίση άργησε να έλθει. Με κριτήριο τα όσα συμβαίνουν στους πραγματικούς ανθρώπους γύρω μας, ίσως τα πράγματα να είναι διαφορετικά απόσο υπολογίζουν τα κόμματα...