Online marketing/επικοινωνία: τέσσερα βήματα εμπρός και τρία σημειωτόν

Οταν μου ζητήθηκε να γράψω ένα κείμενο με αυτό το θέμα, η πρώτη μου σκέψη ήταν πώς δεν θα επαναλάβω κάποια επιχειρήματα που έχω διατυπώσει κατά καιρούς. Οι εμπειρίες των τελευταίων εβδομάδων, μάλλον θα βοηθήσουν να αποφευχθεί η (ακριβής) επανάληψη, ως μήτηρ της μαθήσεως.

Στην εγχώρια αγορά γίνεται πολύ ισχυρή ζύμωση, ωστόσο τα «μαρμαρένια αλώνια» της πραγματικότητας μετακινούνται σε slow motion. Δεν είναι κατ’ ανάγκην κακό –πρόκειται για διπίστωση. Ας δούμε, πρώτα, τα βήματα σημειωτόν, για να περάσουμε μετά στο θετικό μέρος της υπόθεσης στα βήματα προόδου.

ΠΡΩΤΟΝ ΒΗΜΑ ΣΗΜΕΙΩΤΟΝ, το ζήτημα της κουλτούρας: τα ελληνικά πανεπιστήμια, η εγχώρια εκπαίδευση, εξακολουθούν να έχουν μικρή σχέση με την ενίσχυση της γνώσης για το Διαδίκτυο, της χρήσης του Internet. Δεκάδες επιδοτούμενα προγράμματα του Γ’ ΚΠΣ και του πολύ αργοπορημένου ΕΣΠΑ (Δ’ ΚΠΣ) δαπανώνται χωρίς αποτέλεσμα. Αναθέσεις, διορισμοί, κίνηση του χρήματος. Το ζήτημα της κουλτούρας μου έδωσε την ιδέα, να βάλω σε ένα χαρτί τα «13 μοιραία λάθη σχετικά με την ψηφιακή στρατηγική επικοινωνίας».

ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΗΜΑ ΕΠΙΤΟΠΟΥ, η κυριαρχία των κλασσικών media: διατηρούν τη δύναμη (π.χ., δείτε το ποσοστό που διατηρούν στην κατανομή της διαφημιστικής δαπάνης). Οι επενδύσεις τους στο Internet και στα social media είναι από αμυντικές, έως ανύπαρκτες. Δεν το πιστεύουν το Μέσο... Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε οξύμωρα σχήματα: π.χ., η εφημερίδα στην οποία γίνεται κατά την τελευταία διετία η μεγαλύτερη επένδυση, ο «Ελεύθερος Τύπος», εξακολουθεί να δίνει πολύ μεγαλύτερο βάρος στο χαρτί, παρόλο που όλες οι αναλύσεις είναι ενάντια σε αυτή την επιλογή.

ΤΡΙΤΟ ΒΗΜΑ ΑΚΙΝΗΣΙΑΣ, οι επιλογές των τμημάτων marketing των επιχειρήσεων: οι έρευνες αγοράς είναι σαφείς (π.χ., βλέπε Focus ) για την πρόοδο του Internet. Ωστόσο, η συνήθεια, οι υφιστάμενο δεσμοί, η επιθυμία αποφυγής του ρίσκου, οδηγεί στην επιβεβαίωση του marketing mix που ξέραμε...

Ας περάσουμε όμως στη φωτεινή πλευρά του φεγγαριού, στα βήματα που γίνονται προς τα εμπρός:

ΠΡΩΤΟ ΣΗΜΑΔΙ, οι ντιρεκτίβες των πολυεθνικών: έχω συμμετάσχει σε συσκέψεις πολυεθνικών, με τα ίδια στελέχη που πέρυσι εκδήλωναν την πεποίθησή τους ότι η αγορά Internet στην Ελλάδα είναι πολύ ρηχή και δεν μπορεί να φιλοξενήσει μέρος του προγράμματος marketing. Τα ίδια στελέχη, φέτος, βλέπουν το interactive marketing πολύ πιο θετικά, ως αποτέλεσμα των οδηγιών που ήλθαν από την (αμερικανική ή δυτικοευρωπαϊκή) μητρική. Δεν είναι κακό... Είναι η φυσική πορεία των πραγμάτων. Καλοδεχούμενο...

ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΗΜΑΔΙ, η κρίση αυξάνει τη διάθεση για δοκιμή του καινούργιου. Ναι, η κρίση κάνει τους ανθρώπους (και τις επιχειρήσεις) πιο συντηρητικούς. Από την άλλη πλευρά, όμως, τους σπρώχνει να αναζητήσουν και να εφαρμόσουν καινούριες λύσεις, όταν οι παλιές είναι πολύ ακριβές και προδίδουν glamorous style άλλων εποχών. Αν συνδυαστεί αυτό με τη σκέψη «μα, έτσι κάνουν και οι ξένοι», τότε οι πιθανότητες να επιχειρήσει κάποιος interactive marketing ενέργειες, γίνονται ακόμα πιο ισχυρές.

ΤΡΙΤΟ ΣΗΜΑΔΙ, η κουλτούρα των νέων. Διάβαζα πρόσφατα ένα ρεπορτάζ της LiFO , για το πώς οι νεαροί έχουν γίνει εξπέρ στα του διαδικτύου, για να μειώσουν τα κόστη τους. Όσοι έχουμε συναντήσεις με νεαρά άτομα για συνέντευξη πρόσληψης, αντιλαμβανόμαστε πόσο γρήγορα κινείται ο βαθμός διαδικτυακής κουλτούρας των νέων πτυχιούχων. Αυτοί μπαίνουν στους χώρους εργασίας και παρασύρουν το περιβάλλον προς περισσότερο ψηφιακά μονοπάτια...

ΤΕΤΑΡΤΟ ΣΗΜΑΔΙ, οι προσφερόμενες υπηρεσίες. Είναι αλήθεια ότι όλα τα προηγούμενα έχουν περιορισμένη αξία, εαν οι ενδιαφερόμενοι (π.χ., εταιρείες) δεν μπορούν να βρουν φορέα, που θα τους προσφέρει αξιόπιστες προτάσεις. Λύσεις, που πείθουν, γιατί έχουν «ξαναδουλέψει» Παρότι υπάρχει αρκετή ασάφεια, ως προς το ποια εταιρεία παροχής interactive υπηρεσιών προσφέρει τι, εντούτοις έχει αρχίσει να διαφαίνεται ότι υπάρχουν επιλογές. Οι μονάδες interactive υπηρεσιών έχουν μπροστά τους δρόμο:
-Πρώτον, πέφτει πάνω τους το βάρος να εκπαιδεύσουν την αγορά.
-Δεύτερον, τα budgets των έργων interactive marketing δεν είναι σπουδαία. Είναι διεθνές φαινόμενο αυτό.
-Τρίτον, η επένδυση που πρέπει να κάνουν οι καινούργιες εταιρείες παροχής υπηρεσιών digital marketing είναι αρκετά μεγαλύτερες από την απασχόληση ενός digital strategist, ενός account manager και ενός web developer…

Η περιπέτεια του interactive marketing δεν είναι απαλλαγμένη από δυσκολίες και ανατροπές. Ωστόσο, έχεις πολλές μικρές και μεγάλες θετικές εκπλήξεις…

(το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Communiqué της ΟΤΕΝΕΤ)

*η φωτο είναι από το flickr*

Facebook, Twitter, Web 2.0 αργούν να «γεννήσουν χρυσά αυγά»

Η σημερινή «πρωτοπορία» του Internet δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με τις «φούσκες» των dot.com του 1999-2000, ωστόσο έχει απογοητεύσει όσους πίστευαν ότι θα παράγει σύντομα μεγάλες υπεραξίες. Ειδικά στα social media, υπάρχει ένα πολύ ισχυρό –και ενίοτε αγωνιώδες- ερώτημα: «who could show me the money?».

Πέρα από το να σας μεταφέρουμε τις διεθνείς εμπειρίες, είναι χρήσιμο να κάνουμε αναφορές και στα δικά μας: υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από Επιχειρήσεις, Οργανισμούς, Πρόσωπα (π.χ., πολιτικούς) για interactive υπηρεσίες και online marketing, αλλά… Οι παρατηρήσεις είναι τρεις:

1.Χρειάζεται πολύ μεγάλος χρόνος επώασης, ώστε ο ενδιαφερόμενος να πάρει την απόφαση (άρα, γράφει κόστος ο provider για όσο διάστημα καθυστερεί η απόφαση).

2.Τα έργα που ανατίθενται είναι συνήθως εντυπωσιακά και πολύ μεγάλης σημασίας για την Επιχείρηση, τον Οργανισμό, το Πρόσωπο που τα αποφασίζει, ωστόσο συνήθως το budget τους είναι μικρό, σε σχέση με τα κλασσικά έργα επικοινωνίας.

3.Ο πιο σημαντικός κρίκος σε αυτή τη διαδικασία είναι η εκπαίδευση του πελάτη (των στελεχών, του διευθύνοντος κλπ), ένα έργο που δεν εντοπίζεται πάντοτε με αυτή τη διάσταση: training.

(η φωτο είναι από το flickr.com)

H avant brand, ένα σχήμα για την ψηφιακή επικοινωνία...

Αυτές τις μέρες έγινε η επίσημη εκκίνηση (launching) της avant brand. Είναι μια νέα εταιρεία, που έχει ήδη αρχίσει να παρέχει υπηρεσίες στον τομέα της ψηφιακής (online and mobile) επικοινωνίας. Αν ήμασταν κάπου στη δυτική Ευρώπη, θα έπρεπε να σας πω ότι είμαι κύριος μέτοχος της Ανώνυμης αυτής Εταιρείας και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου. Στην Ελλάδα επικροτείται αυτά να μισολέγονται και να μισοκρύβονται, για λόγους που δεν είναι του παρόντος…

Η γέννηση αυτής της εταιρείας έχει σχέση με την αυξανόμενη ζήτηση υπηρεσιών ψηφιακής επικοινωνίας. Η τάση αυτή δεν οφείλεται μόνο στην ανάγκη προσαρμογής της Ελλάδας, σε αυτά που συμβαίνουν στις πιο ανεπτυγμένες αγορές, (μια προσαρμογή που μας έρχεται, π.χ., μέσα από τα προγράμματα marketing των πολυεθνικών εταιρειών, όπου το μίγμα επηρεάζεται από τις μητρικές). Πέραν αυτού, η εμπειρία των συνεργατών μου και η δική μου, μας έχει οδηγήσει στο εξής συμπέρασμα: η συντριπτική πλειοψηφία των επικοινωνιακών ασκήσεων, ακόμα και αν αφορούν μια ελληνική εταιρεία με τζίρο 4-5 εκατομμυρίων ευρώ, είναι αδύνατον –πλέον- να λυθεί ικανοποιητικά, χωρίς την αξιοποίηση των εργαλείων της ψηφιακής επικοινωνίας (Internet, κινητό).

Προχωρώ ένα βήμα παραπέρα αυτή τη σκέψη: όχι μόνο δεν μπορεί να γίνει σωστή επικοινωνιακή δουλειά χωρίς την «επιστράτευση» της ψηφιακής επικοινωνίας, αλλά η κατάστρωση του πλάνου πρέπει να ξεκινήσει από την digital περιοχή... Μπορούμε να το πάρουμε ως δόγμα, αν και το λογίζω ως θεώρημα, που μπορεί σχετικά εύκολα να αποδειχθεί, σε μια παρουσίαση των δέκα λεπτών.

Το επιχειρηματικό περιβάλλον για ένα τέτοιο εγχείρημα, δεν είναι στρωμένο με ρόδα… Από τη μια πλευρά έχουμε την τάση περικοπής των budget επικοινωνίας ενός μεγάλου αριθμού εταιρειών. Από την άλλη, η κουλτούρα γύρω από το Internet στη χώρα μας, έχει ακόμα δρόμο προκειμένου να πλησιάσει τις ανεπτυγμένες αγορές. Τέλος, ο πολλαπλάσιος αριθμός media που λειτουργεί στη χώρα μας, αναλογικά με τα ισχύοντα σε άλλες χώρες, αφήνει –και σε αυτόν τον τομέα- τα «αποτυπώματά» του.

Η avant brand ήδη έχει μπει σε αυτό το στίβο, όπου υπάρχουν και άλλες αξιόλογες προτάσεις. Μένει να επιβεβαιωθεί ή όχι η επιλογή της συγκεκριμένης εταιρείας, να αντιμετωπίζει τις ασκήσεις της μέσα από το πρίσμα της στρατηγικής, να χτίζει δηλαδή υποδομές και κουλτούρα, που παρέχουν λύσεις σε μεσομακροπρόθεσμη βάση.

Η μέχρι τώρα πορεία της εταιρείας επιτρέπει την αισιοδοξία. Αυτό, πάντως, που ενισχύει το εγχείρημα, είναι η δυναμική και η ορμή των νεαρών στην ηλικία συνεργατών. Η ομάδα της avant brand στηρίζεται σε ένα κορμό νέων ανθρώπων, όχι γιατί υποτιμάται η εμπειρία, αλλά γιατί –για τέτοιες υπηρεσίες- είναι απαραίτητη η φρεσκάδα και η πρωτογενής σχέση με την τεχνολογία, που κατά κανόνα έχουν άτομα κοντά ή κάτω των 30 ετών. Δεν είναι όμως μόνο θέμα τεχνολογίας. Οι νέοι/νέες αυτής της χώρας που βρίσκονται μεταξύ 25 και 32, είναι πολίτες που γνωρίζουν ότι δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για καριέρα στην αγορά εργασίας και γι’ αυτό αναζητούν με ένταση τη δυνατότητα να δείξουν τις δυνατότητές τους και να διεκδικήσουν αυτό που τους ανήκει.

Σταματώ εδώ γιατί αυτό το blog δεν δημιουργήθηκε για να κάνουμε promotion και marketing, αλλά από την άλλη πλευρά θεωρώ υποχρέωσή μου να σας ενημερώνω για τα «καπέλα» που φοράω και σ’ αυτό έχω κάνει μια επιλογή που δεν είναι καθόλου δημοφιλής στην Ελλάδα: επιθυμώ να φοράω λίγα καπέλα, όσα, δηλαδή, μπορεί να αντέξει το κεφάλι ενός ανθρώπου και –πάνω απ’ όλα- να είναι ευδιάκριτα και ονοματισμένα…