Πώς θα είναι Facebook και Twitter μετά από δύο χρόνια;

Το επόμενο διάστημα θα κληθούμε να επιλέξουμε τι ταιριάζει στη ζωή που θέλουμε να έχουμε και στις επαγγελματικές αρχές που υπηρετούμε.

Το επόμενο διάστημα θα κληθούμε να επιλέξουμε τι ταιριάζει στη ζωή που θέλουμε να έχουμε και στις επαγγελματικές αρχές που υπηρετούμε. Πηγή: www.lifo.gr

Φήμες λένε ότι ο θείος της μικρής #Αννυ #Anny ήταν κάποιος έμπορος ρυζιού ονόματι Uncle Ben's». Αυτό ήταν ένα από τα αρκετά «χιουμοριστικά» tweets που γράφτηκαν για την υπόθεση της Άννυ. Την ίδια στιγμή, στο Facebook μπορείτε να βρείτε «7 πράγματα που μπορεί να σε διδάξει ένα πάντα για το πώς να έχεις μια καλύτερη σεξουαλική ζωή». Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν διαγράψει μια ξέφρενη πορεία που επηρεάζει ένα σημαντικά μεγάλο μέρος της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής: από τις εκλογές (οι Συντηρητικοί της Βρετανίας έπαιξαν πολύ καλά αυτό το χαρτί) μέχρι την ψυχολογική ισορροπία αρκετών χρηστών που ζουν (στην κυριολεξία) μέσα από το Facebook. Ένας απλός οδηγός επιβίωσης στο Facebook είναι να μη συγκρίνουμε τις ζωές μας με αυτές των άλλων, που δείχνουν εικόνες επιτυχίας, μόνιμης χαράς και εκκωφαντικής ξεγνοιασιάς. To 2010 πολλοί χρήστες ένιωθαν ότι η σκέψη τους στο Facebook ή η ατάκα τους στο Twitter ακουγόταν και συζητιόταν από φίλους τους, πραγματικούς ή διαδικτυακούς.
Δείτε περισσότερα >>

Το Facebook διαλέγει τους φίλους μας, το Twitter καταγράφει τις ειδήσεις

Η συζήτηση αυτή αφορά τους πολίτες, τις οργανώσεις τους, τις εταιρείες, την οικονομική δραστηριότητα, ...όλους!

"Η μακράς διάρκειας μνήμη μας είναι η Google και η βραχυπρόθεσμη μνήμη μας είναι το Twitter", είπε κάποιος πρόσφατα σε μια ομιλία.

Η τουρκικής καταγωγής Zeynep Tufekci παρατήρησε το περασμένο καλοκαίρι ότι ενώ στο Ferguson εξελίσσονταν δυναμικές αντιδράσεις για την δολοφονία ενός άοπλου αφροαμερικανού από την αστυνομία, στη ροή του λογαριασμού της στο Facebook, δεν εμφανιζόταν καθόλου το γεγονός.

Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρούνται μεγάλες αντιδράσεις από πρόσωπα και επιχειρήσεις για την επιλογή του Facebook, για πολλοστή φορά, να αλλάξει το πώς εμφανίζονται οι πληροφορίες στο λογαριασμό που έχει ο καθένας μας σε αυτό το Κοινωνικό Δίκτυο. Το Facebook κρατά μυστική την διαδικασία (αλγόριθμο) που καθορίζει ποιοί ‘φίλοι’ μας εμφανίζονται στη ροή και ποιοί όχι. Την αλλάζει συχνά τα δύο τελευταία χρόνια, με έναν τρόπο που κατά κανόνα επιλέγεται για να αυξάνει τα διαφημιστικά του έσοδα.

Φαγητό και τέχνη, design και φτώχεια

7 αναγνώσματα και μια μουσική

Η εβδομαδιαία μου συμβολή στη στήλη #changingGreece της Lifo

Μέχρι το 2018, ο μόνος κλάδος που μπορεί να ελπίζει σε ανάπτυξη –σε παγκόσμια κλίμακα- είναι αυτός της διατροφής, κατά το αμερικάνικο Slate.  Πέρα απο την ποσοτική του μεγένθυνση,  θα δούμε πολλές αλλαγές. Είτε γιατι θα ενταθεί η πίεση για την αντιμετώπιση της φτώχειας, είτε επειδή θα ενισχυθεί η κριτική στα ‘σκουπίδια’ των fast food και των αναψυκτικών.

Viral video και Internet στις εκλογές

Η εφημερίδα 'Καθημερινή' και η δημοσιογράφος Λίνα Γιάνναρου ζήτησαν μια γνώμη για τα βιντεάκια της ΟΝΝΕΔ. Ακολουθεί αυτό που έστειλα ως συμβολή μου:

Τα viral σποτάκια της ΟΝΝΕΔ δείχνουν -εκτός τών άλλων- τη πρόοδο που έχει κάνει η συντηρητική παράταξη στη διαδικτυακή επικοινωνία. Ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει -όπως είναι αναμενόμενο- πιο ισχυρό τον ακτιβισμό , που ενίοτε καταληγει σε πολυχρωμία. Ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει το πλεονέκτημα μιας συνολικά δυναμικής καμπάνιας, αλλά και της ισχυρής προσωπικότητας του Α.Τσίπρα, ο οποίος απο τα τέλη Μαρτίου, είχε επιτύχει έναν έντονο συνδυασμό πολιτικών προτάσεων και προσωπικής ακτινοβολίας.
Αντίθετα το ΠΑΣΟΚ, παρότι έχει μεγάλο αριθμό προσώπων σχετικών με την online επικοινωνία, που το συμπαθούν, παρουσιάζει μεγάλη υστέρηση (ποιοτική και ποσοτική). Επιβεβαιώνει την αρχή ότι όταν υπάρχει έλλειμμα πολιτικής, αυτή δεν μπορεί να υποκατασταθεί απο επικοινωνιακές τακτικές και διαδικτυακά εργαλεία.
Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία των ελληνικών κομμάτων στην αξιοποίηση της online επικοινωνίας και των Κοινωνικών Δικτύων; Για να το πω σχηματικά, τους είναι δύσκολο να κατεβούν απο το μπαλκόνι ή να βγουν απο το στούντιο της τηλεόρασης, δυο χώρους στους οποίους έμαθαν να κάνουν πολιτική και επικοινωνία... Το μεγάλο στοίχημα στη σημερινή εποχή του Internet , You Tube και να περπατήσουν στη πλατεία...Εκεί έχει γιαουρτια (πεταχτά), γιούχα, οχλαγωγία, αλλά και πολύ-πολύ διάλογο...  Τα ελληνικά κόμματα μόλις κατέβηκαν απο το μπαλκόνι, τρέμουν στην ιδέα να βγουν απο το στούντιο, αλλά ωστόσο κάνουν τα πρώτα βήματα στην ηλεκτρισμένη πλατεία...
Τα βίντεο της ΟΝΝΕΔ είναι σε αυτή την κατεύθυνση... Παίρνω τη θετική πλευρά τους και σημειώνω ότι κάποια απο αυτά θα μείνουν ως Καλή Πρακτική...
Η πολιτική της ΝΔ στο Internet και τα Κοινωνικά Δίκτυα, έχει πάρει κάποια στοιχεία απο τις τεχνικές Obama, αλλά προσιδιάζει πιο πολύ στην εμπειρία Cameron. Εχει δουλέψει, αργά και συστηματικά, δεν προφασίζεται ότι γνωρίζει όλες τις τεχνικές, δεν κάνει υπερβολές όσον αφορά το διάλογο και τη συζήτηση γιατι δεν ταιριάζει στο χαρακτήρα του κόμματος , αλλά πραγματοποιεί σταθερά βήματα.
Και ένα υστερόγραφο: το φαινόμενο Καμμένου στις εκλογές της 6ης Μαίου είχε και μια πλευρά απο τα παραπάνω. Πήρε δυναμική απο τα Κοινωνικα Δίκτυα, ενώ πχ το ΛΑΟΣ, ήταν 'καρφωμένο' στη Τηλεόραση και έχασε στροφές. Ο Α.Τσίπρας πήρε αρκετούς πόντους απο τη δυναμική τοποθέτησή του απέναντι στα κανάλια της TV. H περίπτωση 'Δημιουργία Ξανά' δείχνει ότι τα Κοινωνικά Δίκτυα μπορούν σε μια πρώτη φάση να δώσουν δυναμική, αλλά μπορούν μετά να την ανακόψουν, αν υπάρχουν ζητήματα πολιτικής και προγράμματος.
Είναι πολύ σημαντικό να σημειώσουμε ότι η Τηλεόραση παραμένει βασιλιάς, αλλά πλέον δεν είναι απόλυτος άρχων όσον αφορά τις πολιτικές καμπάνιες. Το Internet έχει απαλλοτριώσει μέρος της εξουσίας της και παρά το χάος του, την 'ανωνυμία' κλπ, έχει γίνει αναντικατάσταση πλατφόρμα πολιτικής επικοινωνίας.

Το άρθρο της Λίνας Γιάνναρου μπορείτε να το βρείτε εδώ

Εκλογές και Social Networks «Γιούχα, ανωνυμία και ακατέργαστο χρυσάφι»

'Αρθρο μου που δημοσιεύθηκεστο Εθνος της Κυριακής (10-6-2012)

 

Θα ξεκινήσω με μια ωμή διαπίστωση: τα Νέα Μέσα, τα Κοινωνικά Δίκτυα (Social Networks), διευρύνουν/βαθαίνουν τη πληροφόρηση των ‘ψαγμένων’ πολιτών, αλλά μπορεί να αυξήσουν τη σύγχυση όσων έχουν έλλειψη προσανατολισμού.

Ας πιάσουμε όμως το θέμα απο μια άλλη πλευρά: οποιοδήποτε κόμμα ή πολιτικός σέβονται τον εαυτό τους, στην Ελλάδα του 2012, είναι αδιανόητα να μην αξιοποιήσουν τα Κοινωνικά Δίκτυα στην επικοινωνία τους.  Τα Κοινωνικά Δίκτυα όμως δεν είναι ‘μαγικό ραβδί’. Είναι ένας καθρέφτης, που μέσα του βλέπεις το αν το κόμμα που τα χρησιμοποιεί έχει δημοκρατικές δομές, έχει δυναμικά στελέχη, έχει πρόγραμμα, έχει αναπτύξει με τα δυναμικά στρώματα της κοινωνίας.

Στις εκλογές της 6^ης Μαϊου κάποια κόμματα που μετέφρασαν την αποδοχή τους στα Κοινωνικά Δίκτυα, ως επιρροή στο εκλογικό σώμα, διαπίστωσαν οδυνηρά οτι αυτό δεν ισχύει. Υπάρχουν ορισμένες πολύ ενδιαφέρουσες διεθνείς αναλύσεις που τεκμηριώνουν ‘γιατι το Twitter δεν μπορει να προβλέψει το αποτέλεσμα των  εκλογών’.

Επειδή η πολιτική περιπέτεια της Ελλάδας δεν τελειώνει στις 17 Ιουνίου, αλλά τότε μάλλον αρχίζει (ή κορυφώνεται) , ας δούμε μερικές αρχές που αφορούν την πολιτική επικοινωνία στα Κοινωνικά Δίκτυα. Λόγω χώρου, τις αναφέρω τηλεγραφικά, αλλά για την κάθε μια υπάρχει ογκώδης διεθνής και ελληνική τεκμηρίωση:

ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ: το ερώτημα για τα ζωντανά κόμματα δεν είναι αν χρειάζεται να έχουν παρουσία στα Κοινωνικά Δίκτυα, αλλά ΠΩΣ  θα το κάνουν.

ΑΛΛΗ ΛΟΓΙΚΗ: η δραστηριότητα ενός κόμματος (ή πολιτικού) στα Κοινωνικά Δίκτυα, πρέπει να γίνεται με τελείως διαφορετικές πρακτικές απότι η παρουσία του στα Μέσα Επικοινωνίας. Οποιος χρησιμοποιεί το Facebook για να ανεβάζει ομιλίες του ή συνεντεύξεις του, κάνει πολύ κακή χρήση του Μέσου.

ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΄Η ΟΧΙ: ένας σύμβουλος μπορεί να βοηθήσει ένα κόμμα να ξεκινήσει το μακρύ ταξίδι στο Internet, ή να του μεταφέρει ειδική γνώση για κάποιες τεχνικές. Το κόμμα ή ο πολιτικός όμως πρέπει να έχουν αυθεντική παρουσία, γιατι τα Κοινωνικά Δίκτυα είναι πρώτα απόλα Διάλογος και ζωντανή επικοινωνία.  Στην ελληνική πολιτική σκηνή φαίνεται απο πολύ μακριά οτι το μεγαλύτερο μέρος της παρουσίας κομμάτων/πολιτικών το χειρίζονται σύμβουλοι ή συνεργάτες γραφείου

ΓΙΟΥΧΑ ΣΤΗ ΠΛΑΤΕΙΑ: Η δραστηριοποίηση ενός κόμματος στα Κοινωνικά Δίκτυα, είναι κάτι σαν μια συμβολική πορεία του απο το Μπαλκόνι που ήταν τα προηγούμενα χρόνια, προς τη Πλατεία. Στην Ελλάδα του 2012 θα φάει γιούχα. Η επιτυχία του κόμματος είναι στο πώς θα το χειριστεί. Θέλει τόλμη, αλλά όχι αλλαζονεία ή εκνευρισμό

ΚΟΥΚΟΥΛΟΦΟΡΟΙ Ή ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ: κάποιοι πολιτικοί ενέδωσαν στην ελληνική συνήθεια να συνεργάζονται με ‘ανώνυμους’ του Διαδικτύου για να προβάλουν θέσεις τους ή να επιτεθούν σε αντιπάλους. Τα Κοινωνικά Δίκτυα δεν είναι παρθεναγωγείο, αλλά αυτές οι πρακτικές δεν έχουν αποτέλεσμα. Το μεγαλύτερο όφελος το έχουν οι πολιτικοί ή τα κόμματα, που κερδίζουν την υποστήριξη απλών, επώνυμων πολιτών, ή προσώπων με επιρροή. Η διαφανής επαγγελματική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση μιας διαδικτυακής καμπάνιας, αλλά η επιτυχία στα Κοινωνικά Δίκτυα δεν αγοράζεται...

Στην προεκλογική καμπάνια της 6^ης Μαίου, αλλά και σ’ αυτήν της 17^ης Ιουνίου, μπορούμε να ξεχωρίσουμε καλές πρακτικές, αλλά και πολλές αποτυχίες. Η ακραία πόλωση, η οργή της κοινωνίας, αλλά και η έλλειψή πόρων , ήταν αναμενόμενο να οδηγήσουν σε πολλές χοντροκοπιές. Τα κόμματα και οι πολιτικοί που σκέφτοναι με όρους μέλλοντος, μπορουν να δουν καλές πρακτικές απο τη καμπάνια του Ομπάμα, αλλά μπορούν να μελετήσουν και εμπειρίες της ελληνικής σκηνής, που ήταν πλούσιες και επιτυχημένες.

Goodbye Greece Η Λίνα φεύγει από την Ελλάδα και κλαίει.

Η εβδομαδιαία μου συμβολή στη στήλη #changingGreece της Lifo

Η Λίνα φεύγει από την Ελλάδα και κλαίει. Έστειλε τρία μηνύματα για να πει πόσο έκλαψε πριν καταλήξει στην απόφαση να φύγει από την Ελλάδα. Η Λίνα έχει καταγωγή από μια άλλη χώρα της Μεσογείου, έζησε τα παιδικά της χρόνια με παραστάσεις από την Αίγινα και είχε ξαναγυρίσει στην Ελλάδα, επικεφαλής μιας πολυεθνικής. Τα τελευταία δύο χρόνια της έδωσαν θέσεις σε άλλες χώρες, αλλά αντιστεκόταν. Στην εξίσωσή της ήταν και τα δύο παιδιά της, 16 και 17 ετών.
Η Λίνα γλύκαινε παγερά συνέδρια και χάριζε ομορφιά στις γλυκανάλατες χρονοσειρές του facebook και του twitter. Είναι μια από αυτές/αυτούς που οι γνώσεις τους και οι θέσεις τους ήταν πάντα κέρδος για εμάς τους υπόλοιπους (μόλις έμαθα και για την Ελένη, που βάζει πλώρη για Ντουμπάι). Θ’ αποχαιρετήσουμε πολλούς σαν τη Λίνα και την Ελένη τους επόμενους μήνες, τα επόμενα χρόνια. Να δούμε όμως και τη θετική πλευρά, αφού δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να τους ζητήσουμε να μείνουν σε μια Ελλάδα και μια Αθήνα που θα βιώσουν πολλές σκηνές ακόμα μιας οικονομίας που έχει ήδη πτωχεύσει και μιας κοινωνίας σε κατηφόρα.
Αφού δεν μπορούμε να τους κρατήσουμε κοντά μας, έχουμε τη δυνατότητα να τους ζητήσουμε να μας σκέφτονται. Εμπράκτως... Στους μήνες που θα έλθουν η Ελλάδα θα χρειαστεί στο εξωτερικό ένα πλέγμα αλληλεγγύης. Μια ασπίδα κόντρα σε όσους ψυχρούς τραπεζίτες, συνειδητούς προτεστάντες ή ευκαιριακούς πολιτικούς ζητούν να γίνει η χώρα μας το παράδειγμα του πώς πληρώνει ο πιο αφελής/ρέμπελος τα σπασμένα της Lehman Brothers και της διάλυσης του ευρώ.
Βιώνουμε κάθε μέρα την καταρράκωση της εικόνας της Ελλάδας, όπου το κράτος είναι ανύπαρκτο για ν’ απαντήσει σε δεκάδες ανακριβή δημοσιεύματα που θέλουν να είμαστε όλοι οι Έλληνες διεφθαρμένοι και τεμπέληδες. Παρακολουθούμε ένα σκηνικό όπου η μέγιστη αλληλεγγύη προς την Ελλάδα είναι ρεπορτάζ για τα συσσίτια ή κάποιες ομάδες νεαρών που κάνουν τη τάδε ή τη δείνα δουλειά για να αντιμετωπίσουν την κρίση.
Η συμπόνια της διεθνούς κοινότητας δεν είναι αρκετή για να αντιμετωπιστεί μια κατάσταση όπου το 30% θα είναι άνεργοι και 2 στους 3 νέους χωρίς δουλειά (επιμένω ότι η ανεργία των νέων δεν είναι 50%, όπως λένε τα επίσημα στοιχεία, αλλά πάνω από 65%). Πέρα από τη συμπόνια και τη φιλανθρωπία, η ελληνική κοινωνία θα χρειαστεί αλληλεγγύη. Ούτε οι γενικόλογες αναφορές σε αναπτυξιακά κεφάλαια θα μας σώσουν, αφού ακόμα και αν μας προσφερθούν κεφάλαια, η ιστορία λέει ότι θα τα ξεκοκαλίσουν οι εγχώριες ελίτ, σε συνεργασία με πρόθυμους ξένους που έχουν δει την Ελλάδα ως παράθυρο ξεπλύματος. Η Λίνα, η Ελένη και εκατοντάδες άλλοι που θα αφήσουν την Ελλάδα μπορούν να ενταχθούν στους χιλιάδες πρεσβευτές που χρειαζόμαστε σε κάθε γωνιά της Γης για να χτίσουμε μικρά ή μεγάλα δίκτυα αλληλεγγύης. Άνθρωποι με ψυχή που θα δώσουν ένα μικρό ή μεγάλο οβολό για την αποκατάσταση του κλίματος ασφάλειας για τους τουρίστες ή την ενίσχυση μιας οργάνωσης αστέγων. Μην κλαις Λίνα, κάνε τα δάκρυά σου μικρές χούφτες πηλό και δώσ’ τες όπου κρίνεις ό,τι μπορείς να βοηθήσεις, π.χ. διάδωσε την ομορφιά της Αίγινας.

Πολιτικοί, Social Networks, συνήθως ένα αταίριαστο ζευγάρι

Είναι θεμιτή η φιλοδοξία πολιτικών και κομμάτων να εμφανίσουν σε αυτές τις εκλογές, δραστηριότητες στα Κοινωνικά Δίκτυα... Είτε λογω της κρίσης, είτε εξαιτίας της ηλεκτρισμένης ατμόσφαιρας, αρκετές προσπάθειες θα ειναι αμήχανες έως και ελλειπώς σχεδιασμένες. Το γιατι το αναλύει μια ανάρτησή μου στη Lifo:

O Βασίλης Καρράς στο Bios

Στις επόμενες εβδομάδες θα γεμίσουν τα κοινωνικά δίκτυα με δραστηριότητα πολιτικών και κομμάτων. Σημειώνω προκαταβολικά ότι στην Ελλάδα της τελευταίας στιγμής αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην αρνητικό.. [διαβάστε τη συνέχεια]

4 γκρίζες ζώνες στα social media. Μια «συλλογή» από το Στ. Χαϊκάλη

Στην Ελλάδα , ως συνήθως, θα χωνέψουμε αυτές τις τάσεις μετά 1-1,5 χρόνο. Παρότι οι αναρτήσεις που αναφέρονται παρακάτω είναι «αμερικάνικες», εντούτοις τα επιχειρήματα έχουν αυτόνομη βαρύτητα. Έτσι ο καθένας μας είναι σε θέση να αντιληφθεί  πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη να  εφαρμόσει κάποια από αυτά, όχι μόνο στη δουλειά του, αλλά και στη ζωή του...

1.       ΒΑΛΤΕ ΦΡΕΝA ΚΑΙ ΦΙΛΤΡA  ΣΤΗΝ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕ  ΤΑ SOCIAL MEDIA:  Τελείωσε η εποχή της αθωότητας  και του ενθουσιασμού , λέει ο Economist εδω.  Υπάρχει τόσος θόρυβος στο οικοσύστημα των social media, αλλά και τόσο μεγάλη παρουσία της «εξουσίας», του κατεστημένου, ώστε η (αναγκαστική) παρουσία μας , απαιτεί να έχουμε πολλά φρένα, αλλά και πολλά (επαγγελματικά, μάλλον) φίλτρα.

2.       ΓΙΑΤΙ ΤΑ SOCIAL MEDIA ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΜΑΣ: Διαβάστε  λέξη προς λέξη τούτη την ανάλυση. Μην μείνετε μόνο στον τίτλο. Η ανάρτηση αυτή δημοσιεύεται σε ένα site το οποίο ανήκει (ή χορηγείται αποκλειστικά) από την American Express και όχι από κάποιους ακτιβιστές της Occupy Wall Street.

3.       ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ, ΑΥΤΟ ΧΩΡΙΣ ΤΟ I-PHONE:  Η «ζημιά» την οποία κάνει το παρατεταμένο ή διαρκές  «κόλλημα» στα social media, μας σπρώχνει να (ξανά) μάθουμε πώς λειτουργεί  ο εγκέφαλος... Το λιγότερο που εισφέρει αυτή εδώ η ανάλυση , είναι που μας παροτρύνει να δούμε ένα ηλιοβασίλεμα, χωρίς να το φωτογραφίσουμε με το i-Phone.

4.       ΤΡΥΠΕΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΤΡΥΠΕΣ ΠΑΝΤΟΥ...

Το post αυτο κάνει μια λεπτομερέστερη καταγραφή των κινδύνων που αφορούν σε πρόσωπα, Οργανισμούς, εταιρείες προϊόντα.

Προσαρμογή στο Διαδικτυακό Οικοσύστημα: Χύτρα ταχύτητας ή Μούρι Καλύμνου;

Η φίλη Ε.Κ. μου γνώρισε το Μούρι (ή καλύτερα Μουούρι): ένα πήλινο σκεύος, που κατασκευάζεται μόνο στην Κάλυμνο. Μέσα σ' αυτό βάζουν οι Καλύμνιοι το αρνί το μεσημέρι του Μ. Σαββάτου, ώστε να είναι έτοιμο το μεσημέρι της Λαμπρής. Σιγοβράζει δηλαδή μέσα στο φούρνο επί 24 ώρες, όπως μπορείτε να δείτε εδώ .

Όσοι θέλουν να αξιοποιήσουν το σύμπαν της Ψηφιακής Επικοινωνίας, ας εξετάσουν πώς θα αποφύγουν τη χρήση χύτρας ταχύτητας. Πρώτον, αποφεύγουν -μικρό έστω- το ρίσκο της έκρηξης. Δεύτερον, αν επιλέξουν κάποια μέθοδο, κάποιο σκεύος όπως το Μουούρι, δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για τη Γεύση. Δεν είναι μόνο η τελετουργία, αλλά ας λάβουμε υπόψιν και την Απόλαυση.

Η εσπευσμένη επιστράτευση των social media για την επιτυχία επιχειρηματικών κα επικοινωνιακών στόχων, έχει αυξημένη πιθανότητα να ενοχλήσει, να συνοδευτεί από λάθη. Το ίδιο ισχύει και για τις περιπτώσεις όπου τα Κοινωνικά Δίκτυα επιστρατεύονται για να υποστηρίξουν έναν κοινωνικό σκοπό, μια non profit προσπάθεια.

Η μετάβαση από τη ντουντούκα στα Κοινωνικά Δίκτυα, ή από προβολή μέσω Τύπου στην προώθηση δια του Facebook, δεν είναι σαν ν' αλλάζουμε μοντέλο αυτοκινήτου. Απαιτεί μια διαφορετική κουλτούρα, μια νέα προσέγγιση. Ένα στέλεχος του marketing μπορεί -με κάποια προσπάθεια και βοήθεια- να οργανώσει ένα event, ενώ μέχρι πρόσφατα ασχολείτο μόνο με τις δημόσιες σχέσεις. Αν όμως το ίδιο στέλεχος κληθεί να παράσχει υποστήριξη μέσω  διαδικτύου σε ένα project (πχ. προώθηση μιας ενέργειας Κοινωνικής Ευθύνης για την υποστήριξη αναδάσωσης), οι πρακτικές, οι τεχνικές, οι αρχές είναι αρκετά διαφορετικές...

Η φιλοσοφία της σύνδεσης με Κοινότητες και έναν αριθμό ατόμων (engagement) έχει ορισμένες αρχές, που δεν είναι αυτονόητες σε όσους ασχολούνταν με τις κλασσικές μορφές επικοινωνίας. Πχ. οι επαγγελματίες της επικοινωνίας μέχρι πρόσφατα, είχαν ως βασική πρακτική το broadcasting, την εκπομπή μηνυμάτων, ενώ το Internet επιβάλει πλέον α) το να ακούμε (τι δύσκολη 'συνήθεια'!) β) να διαλεγόμαστε…

Οι Χρυσαλλίδες της επικοινωνίας

Μετά από δύο χρόνια όλα τα παραπάνω θα είναι αυτονόητα. Τα περισσότερα στελέχη της επικοινωνίας θα έχουν εκτεθεί  (με τον εύκολο ή το δύσκολο τρόπο) στις νέες αρχές, θα έχουν μάθει από τα παθήματα, θα έχουν αποκτήσει εμπειρίες. Οι εξωτερικοί σύμβουλοι ενός Οργανισμού, ενός brand  καθώς και οι εσωτερικοί Social Media Strategists, θα έχουν την ευθύνη μέσα σε αυτά τα δύο χρόνια να λειτουργήσουν ως Φορείς Αλλαγής (Change Agents) και να βοηθήσουν τον Οργανισμό και τα στελέχη του να προσαρμοσθούν στην καινούργια εποχή.
Διαφορετικά, όταν περάσουν αυτά τα δύο χρόνια, τότε μπορεί να χάσουν το ρόλο τους, όπως σημειώνει αυτή εδώ η ανάλυση  του Jeremiah Owyang ή να υποβαθμιστούν σε βοηθητικό προσωπικό. Αν θέλουν να διατηρήσουν ένα ρόλο στρατηγικό και καταλυτικό στην ανάπτυξη του Οργανισμού, τότε θα πρέπει να 'φύγουν μπροστά' και να απαντήσουν στις μεγάλες προκλήσεις που θα επικρατούν τότε. Οι Οργανισμοί και οι Επιχειρήσεις δεν θα χρειάζονται εξωτερικούς συμβούλους, για να κάνουν copywriting ή να συντηρούν το Facebook page. Όπως λέει ο David Armano της Edelman εδώ, το ζητούμενο για το Σύμβουλο είναι να προλάβει τις εξελίξεις και τις αλλαγές, τις οποίες ο ίδιος ευαγγελίζεται.
Με άλλα λόγια, οι σύμβουλοι Στρατηγικής είναι σαν τη χρυσαλλίδα... Σε δύο (περίπου) χρόνια ή θα μετασχηματισθούν σε κάτι άλλο ή δεν θα έχουν ρόλο.

Marketing και Online Reputation :“Να πάρω εσωτερικό στέλεχος ή εξωτερικό σύμβουλο”;

Έχει αυξηθεί με εκθετικό ρυθμό τον τελευταίο καιρό η συχνότητα με την οποία τίθεται σε κάποιους από εμάς η παραπάνω ερώτηση. Αρκετοί με κοιτούν με έντονη απορία οταν αναφέρω πως, σε κάθε περίπτωση, είναι ανάγκη να έχουν κάποιο εξειδικευμένο εσωτερικό στέλεχος στον Οργανισμό τους ή στην εταιρεία τους. “Μα καλά, δε θελετε να κάνετε εσείς τη δουλειά;”, είναι η επόμενη ερώτησή τους.
Τότε φαίνεται ότι δεν αρκεί να αναφέρω τρεις-τέσσερις αξιωματικές θέσεις ως προς το παραπάνω ζήτημα, αλλά χρειάζεται να ακολουθήσει μια ολόκληρη ανάλυση. Το θέμα έχει βάθος και οι συνομιλητές, συνήθως και δικαίως, δεν έχουν περάσει τις εμπειρίες που θα τους έδιναν την ευχέρεια να βλέπουν τις “λακκούβες”, τις “μπανανόφλουδες”, αλλά και τις ευκαιρίες και τις προοπτικές.
Η ανάλυση ενός έγκυρου διεθνούς φορέα περί το marketing, οπως αυτή    εδώ , επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να μελετήσουν μια αναλυτική λίστα επιχειρημάτων με το κύρος του MarketingProfs και όχι με τις αμφιβολίες που μπορεί να αφήνει μια “περιφερειακή συζήτηση” στην Ελλάδα.
Σε αυτά που αναφέρει η παραπάνω ανάλυση, μπορώ να προσθέσω μερικά επιχειρήματα που συμβάλουν στην αντιμετώπιση των ιδιαιτεροτήτων που έχει η χώρα μας, ή η συγκεκριμένη φάση της μεγάλης κρίσης.
 
“Καμένο” το ζήτημα της Κουλτούρας
 
Εχω κερδίσει όλα τα στοιχήματα ως προς το εξής: σε όλους τους συνομιλητές προτείνω ένα πολύ σύντομο πλάνο επιμόρφωσης γύρω από τις τάσεις του νέου marketing και τα καινούρια δεδομένα που φέρνει η διαρκώς αυξανόμενη σημασία του Online Reputation. Κερδίζω τα στοιχήματα γιατί όλοι σχεδόν οι συνομιλητές, Οργανισμοί, Επιχειρήσεις ή και Προσωπικά brands, ενώ αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα αυτής της επιμόρφωσης, πχ. μέσω ενός 4ωρου workshop, στο τέλος δε βρίσκουν τη φόρμουλα για να το οργανώσουν. Αυτή η κατάληξη, αν δούμε την “πονηρή” πλευρά, ευνοεί τον εξωτερικό σύμβουλο, γιατί παρατείνεται ο χρόνος κατά τον οποίο ο Οργανισμός θα χρειάζεται την εξωτερική υποστήριξη. Είναι κοντόφθαλμη ομως αυτή η στάση, γιατί αφήνει στο δρόμο εμπόδια που θα δημιουργήσουν δυσκολίες και πισωγυρίσματα. Να πούμε 2-3 πρόσθετα σημεία που αφορούν τους Οργανισμούς και τις Επιχειρήσεις στη χώρα μας:

- Υπάρχει βασική οδός;
 
Όχι, δεν υπάρχει… Άλλες επιχειρήσεις πρέπει να προσλάβουν αμέσως έναν ειδικό ως μόνιμο στέλεχος, άλλες πρέπει να το κάνουν αφού για ένα διάστημα, μέσω της υποστήριξης απο τον εξωτερικό σύμβουλο, αποκτήσουν δομές και πλατφόρμες, μέσα και πάνω στις οποίες θα μπει ο ειδικός.

- Μπορεί να τα κάνει όλα ο εξωτερικός σύμβουλος;
 
Για ένα πρώτο διάστημα, ενδείκνυται να “ξεχερσώσει το χωράφι” ο σύμβουλος, που έχει την εμπειρία και το κίνητρο. Είναι καλό όμως, ο ίδιος να προετοιμάσει το έδαφος, ώστε οι βασικές εργασίες να γίνονται απο μια στιγμή και πέρα από ένα εσωτερικό στέλεχος της Επιχείρησης η οποία θέλει να αναπτύξει τη θέση της στο Online Reputation και στα Social Media. Αν ειναι ικανός ο σύμβουλος, μπορεί να αντιληφθεί ότι δεν ειναι επαγγελματικά σωστό να εγκλωβίσει τον πελάτη του σε μια παροχή υποστήριξης από εξωτερικό team, το οποίο όχι μόνο έχει υψηλότερο κόστος, αλλά -συνήθως- ειναι και λιγότερο αποτελεσματικό.

- Αρκεί ένα εσωτερικό στέλεχος;
 
Όχι, δεν αρκεί για να υποστηρίζει όλες τις ανάγκες στους τομείς της Ψηφιακής Επικοινωνίας, της Διαδικτυακής Φήμης και των social media. Η επαγγελματική μου άποψη είναι ότι η επιχείρηση, εκτός από την πρόσληψη ενός εξειδικευμένου στελέχους, είναι απαραίτητο να προχωρά και στα εξής:
 
> Να έχει στη διάθεση όλων των στελεχών marketing ορισμένα σεμινάρια που αφορούν εισαγωγή στα θέματα της Ψηφιακής Επικοινωνίας
 
> Να ψάχνει στο εσωτερικό της για να βρίσκει εργαζόμενους που έχουν ήδη αναπτύξει δραστηριότητα στα Social Media. Το πώς θα τους αξιοποιήσει είναι μια μεγάλη ανάλυση, στην οποία μπορουν να αναφερθούν πάρα πολλά επιχειρήματα.  

Σε αυτό το τελευταίο σημείο, πρέπει να ομολογήσω ότι έχω χάσει όλα σχεδόν τα στοιχήματα. Θέλουμε ακόμα δρόμο για να αποδεχθούν οι Επιχειρήσεις, οι Οργανισμοί, αλλά και οι εργαζόμενοι, ότι μέσα από ορισμένες αρχές σεβασμού της  Ιδιωτικότητας, η Διαδικτυακή δραστηριότητα των εργαζομένων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται κάτι τελείως ξέχωρο από τη δράση της Εταιρείας ή του Οργανισμού.

Η ανθρώπινη διάσταση στην επικοινωνία Εταιρειών και Οργανισμών δεν είναι πολυτέλεια

Αυτό εδώ το post του Ben Grossman δίνει την Ανθρώπινη διάσταση στην επικοινωνία των Εταιρειών, των προϊόντων, των υπηρεσιών. Κάποιοι θα πουν ότι είναι “αμερικανιά”, αλλά εμείς να κρατήσουμε από αυτή την τοποθέτηση τα στοιχεία εκείνα που αφορούν τη δική μας αγορά και την κοινωνία.

Η Ανθρώπινη διάσταση, στα δικά μας τα πεζά, ορίζεται με δύο τρόπους:

α. Τα επικοινωνιακά μηνύματα οφείλουν να πατούν στη γη και να μην είναι εντυπωσιακά βεγγαλικά, γιατί το 'κοινό', οι πολίτες, έχουν πλέον τον τρόπο να αξιολογήσουν τις επικοινωνιακές ιδέες με τις οποίες τους πυροβολούμε.

β. Μέσα απο τα social media, οι Επιχειρήσεις και οι Οργανισμοί έχουν βατό τρόπο, να επικοινωνήσουν σχετικά εύκολα με τους καταναλωτές και τους πολίτες, ώστε να πάρουν ανάδραση (feedback) και να τεστάρουν στο πραγματικό πεδίο τα μηνύματά τους.

Μια ματιά στις διαφημίσεις, αλλά και στις επικοινωνιακές καμπάνιες, αναδεικνύει την ανάγκη να μπει αυτή η Ανθρώπινη διάσταση, που είναι πλέον εφικτή με την επέκταση του Διαδικτυακού Οικοσυστήματος και των social media. Στην Ελλάδα υπάρχει αρκετός χώρος για πρόοδο προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο όσον αφορά τις εταιρείες και τα προϊόντα όσο και τους Οργανισμούς και το δημόσιο τομέα.

Οι Οργανισμοί και το δημόσιο έρχονται από μια περίοδο, ας πούμε 2002-2009, όπου τεράστια σε αξία επικοινωνιακά προγράμματα, είχαν υπηρετήσει το πολύ κατά 15-20% το σκοπό για τον οποίο γινόταν η επένδυση. Οι διαδικασίες διαγωνισμών, αλλά και το πνεύμα της εποχής (απλοχεριά των Υπουργείων, Οργανισμών, έλλειψη λογοδοσίας κλπ) οδήγησαν σε αυτό που γνωρίζουμε όλοι. Τώρα πλέον, η πίεση του Μνημονίου, αλλά και η αυστηρή στάση των πολιτών υποχρεώνουν τους οργανισμούς, αλλά και τα αgencies να είναι πιο προσεκτικοί.

Ποιος θυμάται ότι για την επικοινωνία της Κοινωνίας της Πληροφορίας είχαν δαπανηθεί στα πλαίσια του Γ' ΚΠΣ 6 εκατ. ευρώ; Πού είχαν διατεθεί; Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Τι ακριβώς ήταν αυτό που επικοινωνήθηκε; Το ζήτημα δεν είναι να σκαλίσουμε το παρελθόν, αλλά να γνωρίζουμε ότι αυτά τα ερωτήματα θα μπαίνουν πολύ επιθετικά στις δράσεις που θα γίνονται στο εξής...

Ξεχάστε το 'κοινό-στόχος'. Πρόσφατα σε ένα σημείωμα για τις 5 προκλήσεις της επικοινωνίας για το 2011 , είχα γράψει και τα εξής:

“Πρόκληση 5: Σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργούσαμε ως η επικοινωνία να είναι τρικς, φρουφρού, celebrities, βεγγαλικά. Το 2011 θα έχουν πλεονέκτημα τα επικοινωνιακά εγχειρήματα που θα διαθέτουν Αλήθεια και Ψυχή. Τα budget θα είναι μικρά, αλλά οι απαιτήσεις είναι μεγάλες. Το 'κοινό-στόχος' δεν είναι πια ούτε κοινό ούτε στόχος. Είναι συμμέτοχοι, με λόγο (μέσω των Κοινωνικών Δικτύων και του Word-of-Mouth) και βάρος”.

Μήπως οι marketers απειλούν τα social media? 

Το ερώτημα αυτό ήδη απασχολεί αρκετούς. Προσωπικά θεωρώ ότι υπάρχει μια υπερβολή ως προς την ανησυχία, αλλά υπάρχει βάση ως προς την ανάγκη ανάπτυξης συνείδησης ώστε οι επιχειρήσεις και οι businessmen να αναδειχθούν σε μέλη ενός δημόσιου διαλόγου και όχι σε 'κατόχους' ενός Δημόσιου Χώρου όπως το Διαδικτυακό Οικοσύστημα.

Η Λίνα Σάρη και η Βίβιαν Ευθυμιοπούλου μου έκαναν την τιμή να κάνουμε σχετικό διάλογο στο facebook (εδώ). 

Τρεις ιδιαίτερες στιγμές του TEDxAthens και ένα άλμα

Τα περισσότερα τα έχουν πει τα 2300 σημειωματάκια στο Twitter , ενας απίστευτος αριθμός σχολίων για μια εκδήλωση που δεν ειχε ζωντανή μετάδοση από το Internet. Επειδή αναμένεται ο Δεκέμβρης να ειναι εξίσου απαιτητικός με το Νοέμβρη, έχω λίγο χρόνο για να σημειώσω 3-4 snapshots, από την εκδήλωση. Θα είναι λακωνικά, όχι τόσο από τον κυνισμό που λένε κάποιοι άσπονδοι φίλοι μου ότι με διακατέχει, αλλά γιατί μερικά πράγματα πρέπει να ειπωθούν απλά και σύντομα, αφού μας περιμένουν πολλά να γίνουν. Παρακάτω τα ονόματα είναι φανταστικά, αλλά τα πρόσωπα απολύτως πραγματικά

α. Γιατί το βρήκε καλό η Γιώτα

Ειναι στέλεχος μεγαλης ελληνικής εταιρείας και παλεύει για να κάνει πιο ανοικτή στο Internet την εταιρεία της, να την 'μπάσει' στα social media, να μπει στο διαδικτυακό διάλογο. Η Γιώτα είναι νεαρή, με καλές σπουδές, δίνει μάχη για την αξία της δουλειάς της και όχι για πρόσκαιρες επαγγελματικές επιτυχίες. 'Το TEDxAthens είναι μια εμπειρία απο αυτές που αξίζει να μένεις στην Αθήνα' ήταν η δήλωσή της. Αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς η Γιώτα έχει στα σχέδιά της την αναζήτηση κάποιας δουλειάς εκτός Ελλάδας, καθώς την ενοχλεί η έλλειψη κανόνων και αρχών στη χώρα μας.

β.Ο Μιλτιάδης έπαθε σοκ

Ο Μιλτιάδης ειναι υπεύθυνος για ένα όμιλο επιχειρήσεων εκτός Αθηνών. Ηλθε στην Αθήνα μαζί με την 20χρονη κόρη του, περισσότερο γιατί άκουσε τα λόγια μου, παρα γιατί είχε αντιληφθεί το ενδεχόμενο ενδιαφέρον του event. Είναι λίγο πάνω από 50 ετών, έχει την αξιοπρέπεια και την ντομπροσύνη που χάθηκε κάπου στη διαδρομή 1974-2009. Είναι επικεφαλής ενός δύσκολου project ανασύνταξης του ομίλου που διευθύνει, ενώ δεν έχει επαφή με το Internet. Για να επιτύχει όμως η αποστολή του, θα πρέπει να μπει σ' αυτό το ορμητικό ποτάμι του Web 2.0. Αφού τελείωσε το event , με πήρε δύο φορές τηλέφωνο. Το ύφος του και ο χρόνος που ήθελε να συνομιλήσουμε δεν μου επιτρέπουν να θεωρήσω οτι ήταν απλώς ευγενής ή είχε διάθεση κολακείας. 'Σοκαρίστηκα, έχω μείνει άναυδος' ήταν η πρώτη του αντίδραση. 'Η πρώτη μου εντύπωση ήταν ότι με έχουν ξεβράσει οι εξελίξεις. H δεύτερη σκέψη μου όμως, κάτι στο οποίο με ενθάρρυνε η κόρη μου, ήταν ότι από αύριο το πρωί θα μπω στα βαθειά να προχωρήσω την αποστολή που βρίσκεται μπροστά μου'.
Ο Μιλτιάδης θα προχωρήσει το project όχι από ανάγκη, καθώς χρόνια σοβαρής δουλειας του επιτρέπουν να παραιτηθεί από τη δύσκολη αποστολή και να ασχοληθεί με αυτά που ξέρει καλά και τα περνάει σε ήρεμα νερά.

γ.Η στιγμή που θα θυμούνται η Αναστασία και ο Πέτρος

Κατά την προετοιμασία της εκδήλωσης, η Αναστασία και ο Πέτρος που θα ήταν με κάποιο τρόπο συντελεστές του TEDxAthens, ξεκίνησαν την προετοιμασία τους με πρόθεση να κάνουν κάτι αντίστοιχο με αυτό που θα έπραταν για μια εκδήλωση πχ του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου.
Τους ειπώθηκε ότι το κοινό ειναι διαφορετικό, είναι απαιτητικό, αυστηρό, δικαίως σκληρό. Η Αναστασία και ο Πέτρος εχουν μεγάλο φόρτο δουλειάς και μια πορεία που τους επιτρέπει να θεωρούν ότι δεν έχουν ανάγκη να αλλάξουν πολλά πράγματα στις δημόσιες τοποθετήσεις τους.
Μετά από επίμονες και δύσκολες συζητήσεις συνειδητοποίησαν πως ήταν ανάγκη να κάνουν για το TEDxAthens κάτι διαφορετικό από αυτά που θεωρούσαν αυτονόητα μέχρι στιγμής. Εκαναν ένα μεγαλύτερο βήμα, άλλαξαν στάσεις ζωής και όλα αυτά για μια εκδήλωση μιας στιγμής.
Η πρόβλεψή μου είναι ότι αυτό το βήμα τους δεν ήταν προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά προς μια διαφορετική πορεία. Συνειδητοποίησαν οτι το κοινό του TEDxAthens δεν είναι μια μικρή, ελιτίστικη παρέα, αλλά μια νέα πραγματικότητα, που ίσως ειναι περιφερειακή για την ώρα, αλλά ενισχύεται διαρκώς και επηρεάζει τη μεγαλύτερη εικόνα. Οποιος θέλει να ειναι σε επαφή με αυτή την πραγματικότητα, θα πρέπει να κάνει ένα μεγαλύτερο βήμα προς μια διαφορετική κατευθυνση. Αυτός που θα τολμήσει τούτο το διαφορετικό βήμα, μπορεί να γίνει καλύτερος για τον εαυτό του και τους στόχους του.


Η καλοσύνη των 'ξένων'

Μια τόσο φιλόδοξη προσπάθεια οσο το TEDxAthens θα ήταν αδύνατον να μην έχει αδυναμίες, δύσκολες στιγμές, ατυχίες... Ειδικά όταν διαφάνηκε ότι αποκτούσε δυναμική , κυρίως από τη διψα ενός κοινού να συμμετάσχει σε κάτι διαφορετικό, ήταν αναμενόμενο να εμφανισθούν ενστάσεις, ας πούμε κάποιων που είχαν άλλη αισθητική ή φιλοσοφική προσέγγιση. Κι όμως το λεγόμενο 'κοινό', που πλέον ειναι συμμετοχοι σε άλλους ρόλους, έδωσε απλόχερη εμπιστοσύνη και πλούσια υποστήριξη. Μπήκε στο παιγνίδι και έδωσε το κάτι παραπάνω που έκανε τη διαφορά. Εδειξε κατανόηση στις αδυναμίες και είδε την υπόθεση δημιουργικά. Προσπάθησε με πολλούς τρόπους να βάλει ένα μικρό λιθαράκι...


Καλως ήλθες 2011

Οι παραπάνω τρεις στιγμές δεν μουέμειναν στο μυαλό γιατί ήταν οι πιο εντυπωσιακές, οι πιο επιτυχημένες ή οι πιο συγκινητικές. Τις μοιραζομαι μαζί σας, επειδή πιστεύω ότι δεν ήταν τόσο προφανείς και έχουν αξία για μια χώρα που επιχειρεί το Starting from Scratch. Μια ισχυρή αξία του TEDxAthens ήταν ότι λειτουργούσε σε παράλληλα επίπεδα και μπορουσε να δώσει στον καθένα 'τροφή' για θέματα που τον ενδιέφεραν (και σημεία κριτικής για ομιλητές, που δεν ήταν στον πυρήνα των ενδιαφερόντων του).

Το 2011 θα ειναι πολύ σκληρό και για πολλούς, άγριο. Αποφεύγω να κάνω προβλέψεις , αλλά γι' αυτό το θέμα μπορουμε να βάλουμε ότι στοίχημα θέλετε. Να κρατήσουμε λοιπόν δύο πολύ θετικά σημεία: Πρώτον, μικρές ομάδες εθελοντών μπορουν να κάνουν κάποια άλματα, αν βάλουν έναν καθαρό στόχο, συνδυάσουν διαφορετικές εμπειρίες και θυσιάσουν λίγο από τα 'κεκτημένα και προϋπολογισμένα' . Δεύτερον, υπάρχουν χιλιάδες πολίτες που περιμένουν μιαν ευκαιρία για να μπουν συμμέτοχοι σε κάτι δημιουργικό και αποτελεσματικό. Πολλές χιλιάδες μέλισσες γύρω μας τριγυρνούν για την ώρα χωρίς πλάνο, αλλά με διάθεση να βρουν ένα μελίσσι και να πάρουν μέρος σε μια συλλογική προσπάθεια..